ΟΙ ΦΙΛΟΙ ΤΟΥ ΜΠΛΟΚ

Δευτέρα, 28 Σεπτεμβρίου 2009

Rosmarinus officinalis δεντρολίβανο

Υμηττός - Hymittos

Το δεντρολίβανο (Rosmarinus officinalis – ροσμαρίνος ο φαρμακευτικός) είναι ισχυρό αρωματικό και φαρμακευτικό φυτό, με πολλές χρήσεις στην αρχαία και λαϊκή ιατρική. Στην μαγειρική πρέπει να χρησιμοποιείται με μέτρο, γιατί μπορεί να προκαλέσει δηλητηριάσεις ή άλλες παρενέργειες.

Είναι ένας αειθαλής και πολυετής θάμνος, αυτοφυής στην Μεσόγειο. Τον βρίσκουμε επίσης σε πάρκα και αναδασωμένες περιοχές, από τεχνητές φυτεύσεις που έχουν γίνει. Χρησιμοποιούνται κυρίως τα φύλλα του, που είναι γραμμοειδή, μαλακά, γκριζοπράσινα, με μια ευχάριστη μυρωδιά όταν τα τρίψουμε με το χέρι μας. Η συγκομιδή του γίνεται όλο τον χρόνο, αλλά η καλύτερη εποχή είναι το καλοκαίρι. Κόβονται τα ανώτερα μέρη των βλαστών.

Σαν φαρμακευτικό χρησιμοποιείται από την αρχαιότητα για την ατονία της καρδιάς, την επούλωση πληγών και τραυμάτων, την τριχόπτωση, την δυσεντερία και τους ρευματισμούς. Στην φαρμακευτική χρησιμοποιείται και το αρωματικό λάδι που παράγεται από το φυτό.

Σαν άρτυμα προσθέτει γεύση σε φαγητά με κρεατικά και ψάρια. Αποτελεί το βασικό συστατικό της σάλτσας «σαβόρι» (μαζί με ελαιόλαδο, ξύδι και αλεύρι) που χρησιμοποιείται κυρίως σε ψάρια.


Δευτέρα, 21 Σεπτεμβρίου 2009

Καλέντουλα, το σαφράν των φτωχών


 Αρχαία Αγορά 23/12/ 2007

 Η Καλέντουλα είναι ένα μικρό φυτό, που δεν ξεπερνάει τα 20 εκ., με φύλλα λογχοειδή και άνθη πορτοκαλόχρωμα. Η ανθοφορία της αρχίζει από τον Δεκέμβριο και συνεχίζεται μέχρι το καλοκαίρι. Το όνομά της προέρχεται ακριβώς από την μακρά περίοδο άνθησής της (Calendae=ημερολόγιο). 

Η Calendula officinalis έχει μεγαλύτερα άνθη και γι' αυτό καλλιεργείται ως καλλωπιστικό φυτό σε κήπους
Η καλέντουλα μοιάζει με μαργαρίτα. Ανήκουν άλλωστε στην ίδια οικογένεια (Σύνθετα – Compositae). Η άγρια καλέντουλα (Calendula arvensis) ανθίζει από τα μέσα του χειμώνα στις πιο νότιες περιοχές της χώρας μας, ακόμα και μέσα στην Αθήνα όπως φαίνεται στην φωτογραφία από την αρχαία Αγορά. H καλλιεργούμενη ποικιλία (officinalis) έχει πιο μεγάλα και διπλά λουλούδια και ανθίζει την άνοιξη. Από τα άνθη της καλέντουλας παράγεται αιθέριο έλαιο, πλούσιο σε καροτίνες, που χρησιμοποείται στη θεραπεία πληγών και εγκαυμάτων. Στην ιατρική χρησιμοποιείται για τις εμμηναγωγές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητές της. Στην λαϊκή ιατρική η χρήση της είναι απολυμαντική, αντισηπτική και επουλωτική των πληγών. Παλιά χρησιμοποιούσαν τα πορτοκαλοκίτρινα γλωσσοειδή ανθίδια των λουλουδιών της για να νοθεύουν το σαφράν του κρόκου. Στην μαγειρική τα αποξηραμένα και τριμμένα ανθίδια της χρωματίζουν τυριά, σούπες, πιλάφια, μακαρονάδες, κοτόπουλο, γι’ αυτό και θεωρείται το «σαφράν των φτωχών».


Δευτέρα, 14 Σεπτεμβρίου 2009

Cyclamen graecum

Υμηττός 01/09/2009 Hymittos

Το ελληνικό κυκλάμινο (Cyclamen graecum) είναι φθινοπωρινό είδος. Σχηματίζει πολύ ωραία μπουκέτα, που στα μέσα φθινοπώρου γεμίζουν με την λευκορόδινη παρουσία τους όλα τα βουνά της Αττικής.


Τα πρώτα βιαστικά κυκλάμινα, όπως αυτό της φωτογραφίας, αρχίζουν να ανθίζουν στα τέλη Αυγούστου σε σκιερές θέσεις και στην ορεινή ζώνη, χωρίς να περιμένουν τα πρωτοβρόχια και με την θερμοκρασία να παραμένει υψηλή. Οι κονδυλώδεις ρίζες τους, που βρίσκονται σε νάρκωση το καλοκαίρι, προσφέρουν τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά.


Παρότι το ελληνικό κυκλάμινο είναι κοινό σε όλη την παραλιακή Ελλάδα, προστατεύεται από την ελληνική νομοθεσία. Γι' αυτό αν δείτε κάποια κυρία (συνήθως) να έχει κόψει μπουκετάκι με κυκλάμινα στον Υμηττό, υπενθυμίστε της ότι δεν πρέπει να κόβει λουλούδια, γιατί και τα κυκλάμινα και το Αισθητικό Δάσος της Καισαριανής προστατεύονται από την ελληνική νομοθεσία. Θα μου πείτε: τα κυκλάμινα σε μάραναν. Ε, κάποτε όλοι κάνουμε μια αρχή...

Σάββατο, 12 Σεπτεμβρίου 2009

Vitex agnus-castus λυγαριά

Οινόη 03/09/2009

Η λυγαριά (Vitex agnus-castus) είναι αειθαλής θάμνος, με ύψος 1-3 μέτρα και ευχάριστη οσμή. Της αρέσουν οι ζεστές και υγρές τοποθεσίες, γι' αυτό και προτιμά ρεματιές και παραθαλάσσιες περιοχές. Υπάρχουν πολλά χωριά και τοπωνύμια που φέρουν τ΄όνομά της. Είναι χρήσιμη, αφού από τα εύκαμπτα κλαδιά της κατασκευάζονται καλάθια. Τα μικρά άνθη της, συνήθως με χρώμα λιλά - μωβ, σχηματίζουν ταξιανθίες. Είναι κοινή και αγαπητή σε όλη την Ελλάδα, γι΄αυτό άλλωστε και έχει τραγουδηθεί, όπως στο γνωστό νησιώτικο παραδοσιακό τραγούδι, στο οποίο η κοπελιά παρομοιάζεται με λυγαριά:

Κόρη καραβοκύρη, κόρη καραβοκύρη
κόρη καραβοκύρη κι όμορφη κοπελιά
Κορμί κυπαρισσένιο, λυγάς σα λυγαριά

Λυγαριά, λυγαριά, εσένα έχω στην καρδιά
Λυγαριά, λυγαριά, θα σε κλέψω μια βραδιά

Τρίτη, 8 Σεπτεμβρίου 2009

Colchicum lingulatum

Πάρνηθα 03/09/2009 Φυλή

Με το τέλος του καλοκαιριού αρχίζουν να εμφανίζονται τα κολχικά. Το Colchicum lingulatum ονομάστηκε έτσι από την μορφή των τεπάλων του που είναι γλωσσοειδή (lingulatum > lingula=γλωσσίδιο). Ανθίζει σε ξηρότοπους και πετρώδεις τοποθεσίες στην κεντρική Ελλάδα. Μία από τις θέσεις του βρίσκεται και στην βόρεια Πάρνηθα σε μέσα υψόμετρα.

Πάρνηθα 03/09/2011 κορφές

Πέμπτη, 3 Σεπτεμβρίου 2009

Κατακα(υ)μένη Πεντέλη

Η λήψη της φωτογραφίας πάνω έγινε την περασμένη Τρίτη (1 Σεπτεμβρίου 2009) στην κεντροδυτική Πεντέλη, που δεν κάηκε στην πρόσφατη πυρκαγιά του Αυγούστου. Κάηκε το 2000 και το μαυρισμένο κουφάρι του πεύκου μένει από τότε να αγναντεύει την τσιμεντούπολη του Λεκανοπεδίου Αθηνών. Η φωτογραφία αυτή δεν λέει όμως την αλήθεια. Δίπλα στα καμένα πεύκα έχουν φυτρώσει από το 2000 πολλά μικρά πευκάκια, όπως δείχνει η φωτογραφία κάτω, με φόντο και την... απαραίτητη πλέον σε όλες τις βουνοκορφές κεραία της κινητής τηλεφωνίας.

Για τα καμένα πεύκα που αφήνουν τα δασαρχεία υπάρχει λόγος να μην κόβονται. Πρώτα απ΄όλα τα κουκουνάρια τους, που ανοίγουν σωρηδόν λίγες ώρες μετά την φωτιά, παρέχουν σπόρους για να φυτρώσει η νέα γενιά πεύκων. Προσφέρουν επίσης κάποια προστασία από τους ανέμους στα νέα φυτά, όπου ειδικά σ' αυτή την περιοχή της Πεντέλης οι κατεβατοί αέρηδες δεν σταματούν ποτέ. Και αντί να καταλήξουν στα τζάκια των νεόπλουτων, καλύτερα είναι να παρέχουν σταδιακά την βιομάζα τους στο οικοσύστημα. Στην κεντροδυτική Πεντέλη το πευκοδάσος θα ξαναγίνει, αλλά για να αποκτήσει πυκνότητα και ύψος θα περάσουν πολλές δεκαετίες, γιατί η περιοχή είναι πετρώδης και ταλαιπωρημένη από δεκάδες αρχαία και νεότερα λατομεία μαρμάρου.


Στην βορειανατολική όμως Πεντέλη, όπου δεν υπάρχουν λατομεία και το βουνό κρατάει ακόμα αρκετό χώμα, η αναγέννηση του πευκοδάσους ήταν μαζική, μετά την πυρκαγιά του 2000, όπως δείχνει η κάτω φωτογραφία (λήψη: 14 Αυγούστου 2007), με φόντο τις γνωστές εστίες αυθαιρέτων. Όλες αυτές οι πλαγιές που φαίνονται στην φωτογραφία κάηκαν πάλι προ ημερών. Το δάσος δεν μπορεί να αναγεννηθεί μόνο του, γιατί τα νεαρά πευκάκια δεν πρόλαβαν να καρπίσουν. Επομένως θα χρειαστεί αναδάσωση.

Την άποψη της WWF Ελλάς, για την φωτιά της Πεντέλης μπορείτε να την διαβάσετε στην σύνδεση


που έστειλε με σχόλιο της στο μπλοκ από την οργάνωση η κ. Θεοδότα Νάντσου