Centaurea raphanina subsp. mixta

Βραυρώνα 22/04/1014 Χαμολιά

Η Κενταύρια η ραπανίσκη, υποείδος η μικτή (Centaurea raphanina  Sm. subsp. mixta Runemark 1967) είναι ενδημική της Νότιας Ελλάδας, Εύβοιας, Σποράδων, Κυκλάδων, Ανατολικού Αιγαίου (Ψαρά, Ικαρία).

Πολυετές φυτό, με ρίζωμα κονδυλώδες που θυμίζει ραπάνι. Τα φύλλα του συλλέγονται και τρώγονται σαλάτα.

Δημώδη ονόματα: αλιβαρβάρα, ασκόλυμπρος.

Βιότοπος: πετρώδεις θέσεις, βράχοι, ελαιώνες, θαμνώνες, σε υψόμετρα από το επίπεδο της θάλασσας μέχρι τα 2.100 μέτρα.

Άνθη: ρόδινα - πορφυρά.

Άνθιση: Μάρτιος - Ιούλιος.

Κοινό φυτό στην Αττική

Ετυμολογία:

Centaurea < Centaurus > Κένταυρος (ο Κένταυρος Χείρων ήταν γιατρός και δάσκαλος του Ασκληπιού).

raphanina < ράφανος (ραπάνι), ραπανίσκη.

mixta < misceo αναμιγνύω - ανάμικτη, μικτή.

Anacamptis fragrans

Βραυρώνα 22/04/2014 Χαμολιά

Η Ανακαμπτίς η εύοσμη [Anacamptis fragrans (Pollini) R.M.Bateman 2003] είναι μεσογειακή και ευρωπαϊκή ορχιδέα. Περιγράφτηκε το 1811 από την Βερόνα της Ιταλίας.
Ευδοκιμεί στην κεντρική και νότια Ελλάδα, τα νησιά του Αιγαίου και την Κρήτη, μέχρι τα 1200 μ.
Συνώνυμα: Orchis fragrans, Orchis coriophora subsp. fragrans.
Φυτό λεπτοκαμωμένο, μέχρι 30 εκατοστά ύψος, που συχνά σχηματίζει συστάδες. Φύλλα 4-10 λογχοειδή, στενά, άστικτα. Η συγγενική Anacamptis coriophora έχει πιο σκούρα άνθη με δυσάρεστη οσμή και φύεται κυρίως στην Βόρεια Ελλάδα.
Βιότοπος: αραιά πευκοδάση, φρύγανα και χαμηλή βλάστηση.
Άνθη: εύοσμα, ρόδινα με κόκκινα στίγματα, σε πυκνή ταξιανθία.
Άνθιση: από τα μέσα Απριλίου.
Κοινή στην Αττική.

Ετυμολογία:
Anacamptis > ανά + κάμπτω (από την κάμψη των γυρεομαγματων προς τα πίσω).
fragrans > fragro -are, ευοσμώ = εύοσμη.

Η εξάπλωση του είδους από το http://www.elisajeanluc.fr/orchidees_nature/anacamptis/anacamptis_fragrans.htm

Frankenia hirsuta

Βραυρώνα 22/04/2014 Χαμολιά

Η Frankenia hirsuta L. 1753 είναι φυτό της Μεσογείου και της ΝΔ Ασίας, με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα, εκτός της βόρειας χώρας.
Βιότοπος: παράκτιοι οικότοποι, σε βραχώδεις και αμμώδεις θέσεις σε υψόμετρα 0-50 μ.
Πολυετές φυτό, πυκνά χνουδωτό, ύψους έως 40 εκ., διακλαδισμένο.
Βλαστοί με πυκνές μικρές λευκές τρίχες.
Φύλλα αντωοειδή ή προμήκη-σπατουλοειδή, 2-8 χιλ.
Άνθη σε ακραίους βότρεις συνήθως λευκά ή ανοιχτοπόρφυρα.
Άνθιση Απρίλιο - Ιούλιο.

Ετυμολογία:
Frankenia > γένος αφιερωμένο στον Σουηδό βοτανικό John Frankenius (1590-1661).
hirsuta > irsuto τριχωτός ==> με πυκνό, δασύ τρίχωμα = δασύτριχη.

Silene sedoides

Ανάβυσσος 05/03/2013

Η Silene sedoides (Poir. 1789) είναι μεσογειακό φυτό  με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα.

Βιότοπο: βραχώδεις παράκτιοι οικότοποι, φρύγανα σε υψόμετρα 0-400 μ.

Ετήσιο διακλαδισμένο είδος με ύψος 5-20 εκ. Φύλλα σπατουλοειδή σαρκώδη.

Άνθιση: τέλη Μαρτίου - μέσα Ιουνίου.

Ετυμολογία:

Silene < Silenus (λατιν.) < Σειληνός = Σιληνή.

sedoides < Sedum + είδος ==> επειδή τα φύλλα μοιάζουν με είδη του γένους 

Sedum < sédo (λατιν.) ανακουφίσω, καταπραΰνω, ηρεμώ ==> επειδή τα φύλλα κάποιων ειδών υποστηρίζεται ότι αμβλύνουν τον πόνο των τραυμάτων.

Βραυρώνα 22/04/2014 Χαμολιά

Trigonella rotundifolia

Βραυρώνα 22/04/2014 Χαμολιά

Η Trigonella rotundifolia είναι μεσογειακό φυτό, με εξάπλωση στο Αιγαίο, την Στερεά Ελλάδα και την Πελοπόννησο.
Συνώνυμα: Trifolium rotundifolium Sm. - Trigonella coerulescens (M. Bieb.) Halácsy.
Βιότοπος: βραχώδεις παραθαλάσσιες θέσεις με φρύγανα, σε υψόμετρα έως 100 μ.
Χνουδωτό μονοετές φυτό. Φυλλάρια οδοντωτά.
Άνθη 12-15, μπλε, σε κεφάλια.
Καρποί χέδρωπες 6-12 χιλ, κυλινδρικοί, καμπωυλωτοί με 406 σπέρματα
Ανθίζει Απρίλιο - Μάιο.

Ετυμολογία:
Trigonella > τρίγωνο ==> αναφορά στα φύλλα που αποτελούνται από τρία τριγωνικά φυλλάρια
rotundifolius, a, um > rotundus στρογγυλός + folium φύλλο = στρογγυλόφυλλη, πλατύφυλλη.

Κιθαιρώνας 12-05-2013

Serapias vomeracea

Σχινιάς 23/04/2014

Βραυρώνα 22/04/2014 Χαμολιά

 Η Σεραπιάς η «υνιόμορφη» (Serapias vomeracea (Burm.f.) Briq. 1910) εξαπλώνεται σε Μεσόγειο και Ανατολική Ευρώπη. Πρώτη επιστημονική περιγραφή το 1770 από την Βερόνα της Ιταλίας.
Στην Ελλάδα εξαπλώνεται κυρίως στην δυτική χώρα.
Ρωμαλέο φυτό, με ύψος 30-60 εκατοστά. Φύλλα 4-7 στενά, λογχοειδή.
Συχνά σχηματίζει συστάδες.
Βιότοπος: λιβάδια, ακαλλιέργητα χωράφια, φρύγανα, ελαιώνες, ανοιχτά δάση σε υψόμετρα μέχρι 1.200 μέτρα.
Άνθη: κοκκινωπά - κεραμιδί, με άσπρο τρίχωμα στο επιχείλιο.
Άνθιση: Μάρτιος - Ιούνιος.
Εξάπλωση στην Αττική: Πάρνηθα, Υμηττός, Σχινιάς.
Ετυμολογία:
Serapias > Σεραπιάς, ορχιδέα που ονοματίζει ο Διοσκουρίδης < Σέραπις (και Σάραπις) ελληνοαιγυπτιακός θεός της Ελληνιστικής Εποχής.
vomeracea > vomer, vomeris (υνί) = από την μορφή σχήμα του επιχειλίου, «υνί-μορφή».

Anthemis tomentosa

Βραυρώνα 22/04/2014 Χαμολιά

Η Ανθεμίς η χνουδωτή (Anthemis tomentosa L. 1753) είναι φυτό της Ανατολικής Μεσογείου, με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα εκτός Κρήτης.
Συνώνυμο: Anthemis peregrina L.
Βιότοπος: βραχώδεις και αμμώδεις ακτές.
Ετήσιο φυτό με έρποντες χνουδωτούς βλαστούς, 5-25 εκ. Φύλλα σαρκώδη πτεροσχιδή με επιμήκη αμβλεία τμήματα. Όλα τα μέρη του φυτού καλύπτονται από λεπτό εριώδες τρίχωμα.
Ανθίζει από τα τέλη Μαρτίου.

Ετυμολογία:
Anthemis > ανθεμίς (> άνθεμον), όνομα που χρησιμοποιεί ο διοσκουρίδης για το χαμομήλι = Ανθεμίς.
tomentosa > toméntum χνούδι = χνουδωτή, εριώδης.

Ανθεμίς η εριώδης (Anthemis tomentosa)

Goniolimon sartorii

Βραυρώνα 13/05/2012 Χαμολιά

Ο Γωνιολίμον του Σαρτόρι (Goniolimon sartorii Boiss. 1859) είναι ενδημικό της Ελλάδας (Αττική, Νότια Εύβοια, Κυκλάδες, Λήμνος)
Φυτό των παραλιακών τοποθεσιών με βλαστούς που καλύπτονται με υπόλευκες τρίχες. Φύλλα τριχωτά οξύληκτα.
Βιότοπος: πετρώδεις παραθαλάσσιες θέσεις.
Άνθη: απαλό ροζ.
Άνθιση: Μάρτιος - Απρίλιος.
Εξάπλωση στην Αττική: Βραυρώνα, Λαυρεωτική.

Ετυμολογία
Goniolimon> γωνία + limon (λεμόνι) = Γωνιολίμον
sartorii > αφιερωμένο στο Γερμανό βοτανικό και φαρμακοποιό του Όθωνα Σαρτόρι (Joseph Sartori 1809-1885) ερευνητή της ελληνικής χλωρίδας.

Αρμυρήθρες Salicornia sp.

Βραυρώνα 04/07/2010

Οι αρμυρήθρες είναι ένα από τα φυτά που δικαιολογεί τη ρήση ότι «εκεί που πεθαίνουν τα γαϊδούρια, παχαίνουν οι Έλληνες». Είναι ένα χόρτο που φυτρώνει σε παραθαλάσσιους υγρότοπους και αλίπεδα. Στους βιότοπους αυτούς, που έχουν υψηλή αλατότητα στα εδάφη τους, ευδοκιμεί μια ειδική ομάδα φυτών που αντέχουν στο αλάτι και λέγονται «αλόφιλα». Oι αρμυρήθρες ανήκουν στα είδη Salicornia και Arthrocnemum και χρειάζονται θερμο και ξηρό κλίμα, όπως είναι το μεσογειακό.

Για να ανταπεξέλθουν στις υψηλές τιμές άλατος στο έδαφος, αποθηκεύουν στις ρίζες τους μέχρι και 17% αλάτι. Φυτρώνουν σε όλα τα αλίπεδα της Ελλάδας, από το νησί της Λήμνου στο Αιγαίο μέχρι τους υγρότοπους του Πάρνωνα στην Πελοπόννησο.

Είναι δημοφιλές καλοκαιρινό χορταρικό στα Μεσόγεια της Αττικής και φυτρώνει σε ποσότητες στον υγρότοπο της Βραβρώνας.

Όπως γράφει ο αρχαίος γιατρός Γαληνός, οι αρχαίοι Έλληνες έκαιγαν τις αρμυρήθρες μετατρέποντας το χλωριούχο νάτριο (δηλαδή το αλάτι που περιέχουν) σε ανθρακικό νάτριο, που το χρησιμοποιούσαν ως σόδα για να φτιάξουν σαπούνι.

Με τα τρυφερά βλαστάρια της αρμυρήθρας γίνεται μια νοστιμότατη βραστή σαλάτα το καλοκαίρι με ελαιόλαδο (εννοείται) και άφθονο λεμόνι. Τα κάνουν επίσης και τουρσί. Οι αρμυρήθρες περιέχουν βιταμίνες C και Ε και είναι πλούσιες σε ιώδιο και μεταλλικά στοιχεία. Εκτός από τις παραθαλάσσιες ταβέρνες των Μεσογείων και άλλων περιοχών, η ιδιαίτερη γεύση τους έχει κερδίσει την υψηλή μαγειρική.

Άνοιξη στην αρχαία Βραυρώνα