Centaurea achaia subsp. corinthiaca

Λουτράκι 25/05/2013

Η Κενταύρια της Αχαΐας υποείδος η κορινθιακή [Centaurea achaia subsp. corinthiaca (Boiss. & Heldr.) Phitos & T.Georgiadis 1981] είναι ενδημική της περιοχής του Λουτρακίου.
Πολυετής πόα με όρθιους βλαστούς που διακλαδίζονται ψηλά.
Βιότοπος: ομαλές θέσεις, άκρες καλλιεργημένων χωραφιών και αμπελώνων, άκρες δρόμων, όχθες χειμάρρων, ανάμεσα σε φρύγανα.
Άνθη: λευκά έως ρόδινα, με πορτοκαλόχρωμες νευρώσεις στο κατώτερο τμήμα τους
Άνθιση: τέλη Μαΐου - αρχές Ιουλίου.
*** Περιλαμβάνεται στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων & Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας (RDB 2009), με τον χαρακτηρισμό «Τρωτό» (VU).
Ετυμολογία:
Centaurea < Centaurus > Κένταυρος (ο Κένταυρος Χείρων ήταν γιατρός και δάσκαλος του Ασκληπιού)
achaia < Αχαΐα.
corinthiaca < κορινθιακή.

Onopordum illyricum

Περισσός 25/05/2007 Τουρκοβούνια

Το Ονόπορδον το ιλλυρικό (Onopordum illyricum L. 1753) είναι μεσογειακό φυτό, με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα.
Κοινή ονομασία: γαϊδουράγκαθο.
Φυτό με ισχυρό βλαστό, πολύ αγκαθωτό.
Βιότοπος: χέρσες τοποθεσίες.
Φύλλα πτερόλοβα, αγκαθωτά.
Ανθοφόρα κεφάλια μέχρι 6 εκ. με βράκτια κοντύτερα από τα ρόδινα ανθίδια.
Ανθίζει από τον Μάιο.
Ετυμολογία:
Onopordum < όνος + πορδή - υποτίθεται ότι προκαλεί εντερικές διαταραχές στα γαϊδούρια που το τρώνε.
illyricum < Ιλλυρία, αρχαία περιοχή της Αδριατικής.

Carduus pycnocephalus

Πάρνηθα 29/04/2011

Ο Carduus pycnocephalus (L. 1763) είναι μεσογειακό φυτό με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα.
Βιότοπος: περιθώρια λιβαδιών και δρόμων, ελαιώνες, φρύγανα σε υψόμετρα 0-1500 μ.
Ετυμολογία:
Carduus < carduus, αγκάθι (ελλ. κάρδον») < ίσως από «άρδις» (αιχμή του βέλους).
pycnocephalus < πυκνός + κεφαλή.

 

Achillea ligustica

Πάρνηθα 21-09-2018

Η Achillea ligustica (All. 1773) είναι ευρωμεσογειακό φυτό. Η εξάπλωση του στην Ελλάδα περιλαμβάνει την Νότια Πίνδο, την Στερεά Ελλάδα, την Πελοπόννησο και ορισμένα νησιά.

Βιότοπος: βραχώδεις πλαγιές, φαράγγια, διάκενα κωνοφόρων δασών σε υψόμετρα 200-1100 (1800) μ.

Πολυετές φυτό ελαφρά ξυλώδες στην βάση.

Άνθιση: Μάιος - Ιούλιος.

Ετυμολογία:

Achillea < γένος αφιερωμένο στον μυθικό Αχιλλέα, που υποτίθεται ότο είχε χρησιμοποιήσει τέτοια φυτά για να θεραπεύει πληγές μετά τις μάχες.

ligustica <  Liguria Λιγουρία, περιοχή της Βόρειας Ιταλίας.

Anacyclus clavatus

Περισσός 04-04-2018 Τουρκοβούνια

Ο Anacyclus clavatus [(Desf.) Pers. 1807] είναι μεσογειακό φυτό. Στην Ελλάδα εξαπλώνεται σε Θράκη, Ανατολική Μακεδονία, Εύβοια, Στερεά Ελλάδα, Πελοπόννησο και μάλλον στο Ιόνιο.
Φϋεται σε χωράφια και ξηρά λιβάδια.
Ανθίζει Μάρτιο - Απρίλιο.

Ετυμολογία:
Anacyclus > ανά + κύκλος - από την διάταξη των γλωσσιδίων = Ανάκυκλος
clavatus > cláva ρόπαλο, κορίνη - από την παρουσία οργάνων με την μορφή ρόπαλου.

Phagnalon rupestre subsp. graecum

Περισσός 02-04-2018 Τουρκοβούνια

Το Phagnalon rupestre subsp. graecum [Boiss. & Heldr.) Batt. 1889] είναι μεσογειακό φυτό με μεγάλη εξάπλωση στην Ελλάδα.
Πολυετές φυτό, με πολλούς όρθιους βλαστούς, μέχρι 30 εκ. Φύλλα αντιολογχοειδή, πυκνά τριχωτά από κάτω και αραιά τριχωτά από πάνω. Ανθοφόρα κεφάλια μονήρη
Βιότοπος: βράχοι, χαράδρες, ξηρά λιβάδια, φρύγανα, θαμνώνες.
Ανθίζει Μάρτιο, Απρίλιο.

Ετυμολογία:
Phagnalon > αναγραμματισμός του  φυτού «γναφάλλιον» που αναφέρει ο Δισκουρίδης.
rupestre > rupes βράχος = του βράχου
graecum > Graecia = γραικό.

Centaurea subsericans

Πατέρας

Κλικ στην φωτογραφία για μεγέθυνση

Η Κενταύρια η «υπομεταξωτή» (Centaurea subsericans Halácsy 1912) είναι ενδημικό είδος Αττικής, Βοιωτίας (Ελικώνας), Λακωνίας (Πάρνωνας).
Φυτό με έρποντες βλαστούς. Φύλλα πτεροειδή, ασημοπράσινα, με ελαφρύ μετάξινο τρίχωμα.
Βιότοπος: ξηρά ορεινά λιβάδια και ασβεστολιθικές θέσεις, σε υψόμετρα 800 - 1400 μέτρων
Άνθη: μοβ - ρόδινα.
Άνθιση: από τα μέσα Ιουνίου.
Εξάπλωση στην Αττική: Πατέρας (απ’ όπου περιγράφτηκε το 1912), Κιθαιρώνας.

Ετυμολογία:
Centaurea > > Centaurus > Κένταυρος (ο Κένταυρος Χείρων ήταν γιατρός και δάσκαλος του Ασκληπιού).
subsericans > sub (υπό, σχεδόν) + sericum (μετάξι) = «υπομεταξωτή».

Helichrysum stoechas subsp. barrelieri

Πάρνηθα 22-05-2010

Το Helichrysum stoechas subsp. barrelieri [Ten.) Nyman 1879] είναι μεσογειακό φυτό με εξάπλωση κεντρική, νότια και νησιωτική Ελλάδα.
Φυτό πολυετές με πολλούς βλαστούς και φύλλα γραμμοειδή. Όλο το φυτό είναι καλυμμένο με πυκνό, λευκό χνούδι. Κεφάλια κωνοειδή χρυσοκίτρινα, περιβαλλόμενα από ομοιόχρωμα, μεμβρανώδη βράκτια σε πυκνές ταξιανθίες. Φυτό πολύ αρωματικό, ιδιαίτερα όταν σπάσει ο βλαστός ή τα φύλλα.
Βιότοπος: φρύγανα και πετρώδεις τοποθεσίες.
Ανθίζει από τον Απρίλιο.

Ετυμολογία:
Helichrysum > > ήλιος + χρυσός. Αναφορά στο χρυσοκίτρινο χρώμα των ανθέων σε πολλά είδη του γένους.
stoechas > στοιχώδες (ευθυγραμμισμένα σε μια σειρά) = στοιχάς
barrelieri > αφιερωμένο στον Jacques Barrelier (Jacopus Barrelierus 1606-1673) Δομονικανό μοναχό από το Παρίσι που δημιούργησε βοτανικό κήπο σε μοναστήρι της Ρώμης.

Centaurea raphanina subsp. mixta

Κλικ στην φωτογραφία για μεγέθυνση

Η Κενταύρια η ραπανίσκη, υποείδος η μικτή (Centaurea raphanina  Sm. subsp. mixta Runemark 1967) είναι ενδημική της Νότιας Ελλάδας, Εύβοιας, Σποράδων, Κυκλάδων, Ανατολικού Αιγαίου (Ψαρά, Ικαρία).
Πολυετές φυτό, με ρίζωμα κονδυλώδες που θυμίζει ραπάνι. Τα φύλλα του συλλέγονται και τρώγονται σαλάτα.
Δημώδη ονόματα: αλιβαρβάρα, ασκόλυμπρος.
Βιότοπος: πετρώδεις θέσεις, βράχοι, ελαιώνες, θαμνώνες, σε υψόμετρα από το επίπεδο της θάλασσας μέχρι τα 2.100 μέτρα.
Άνθη: ρόδινα - πορφυρά.
Άνθιση: Μάρτιος - Ιούλιος.
Κοινό φυτό στην Αττική

Ετυμολογία:
Centaurea < Centaurus > Κένταυρος (ο Κένταυρος Χείρων ήταν γιατρός και δάσκαλος του Ασκληπιού).
raphanina < ράφανος (ραπάνι), ραπανίσκη.
mixta < misceo αναμιγνύω - ανάμικτη, μικτή.

Centaurea pelia

Κλικ στην φωτογραφία για μεγέθυνση

Η Κενταύρια του Πηλίου (Centaurea pelia DC. 1838) είναι ελληνικό ενδημικο είδος με εξάπλωση στην Στερεά Ελλάδα, Θεσσαλία (περιγράφτηκε από το Πήλιο), Πίνδου και Δυτικής Μακεδονίας (Βούρινος).
Φυτό με όρθιους τριχωτούς βλαστούς.
Βιότοπος: χλοώδεις θέσεις, ξηρά λιβάδια, άκρες δρόμων και φρυγανότοποι, από τα 200 μέτρα μέχρι την ορεινή ζώνη.
Άνθη: κίτρινα-λεμονί.
Άνθιση: Μάιος - Ιούνιος.
Εξάπλωση στην Αττική: Γεράνεια, Πατέρας.

Ετυμολογία:
Centaurea > > Centaurus > Κένταυρος (ο Κένταυρος Χείρων ήταν γιατρός και δάσκαλος του Ασκληπιού).
pelia > Πήλιο.

Centaurea orphanidea

Κλικ στην φωτογραφία για μεγέθυνση

H Κενταύρια του Ορφανίδη (Centaurea orphanidea Heldr. & Sart. ex Boiss. 1856) είναι ενδημική της Στερεάς Ελλάδας και της Εύβοιας. Περιγράφτηκε το 1856 από την Αττική.
Έχει ενδιαφέρον ότι έχει συλλεγεί από κατοικημένες σήμερα περιοχές, το Ηράκλειο (1886 Χελδράιχ), τις Κουκουβάουνες-Μεταμόρφωση (Τούντας) και τα χαμηλά του Υμηττού κοντά στο Παγκράτι (1932 K. H. Rechinger).
Διετής πόα, με βλαστούς 20-30 εκατοστά, με έντονη διακλάδωση. Φύλλα γκρι, χνουδωτά, τα κατώτερα πτεροσχιδή.
Άνθη πορφυρά.
Βιότοπος: παρυφές δρόμων, πετρώδεις θέσεις, σε χαμηλά υψόμετρα.
Άνθιση: Απρίλιος - Ιούνιος.
Εξάπλωση στην Αττική: Πάρνηθα, Πεντέλη, Γεράνεια, Πατέρας, Πάστρα, Μερέντα, Δήλεσι, Μεσόγεια.

Ετυμολογία:
Centaurea > > Centaurus > Κένταυρος (ο Κένταυρος Χείρων ήταν γιατρός και δάσκαλος του Ασκληπιού).
orphanidea > > προς τιμήν του βοτανικού Θεόδωρου Ορφανίδη (Σμύρνη 1817 - Αθήνα 1886), καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Tragopogon porrifolius subsp. eriospermus

Περισσός 13-03-2014 Τουρκοβούνια

Κλικ στην φωτογραφία για μεγέθυνση

Ο Τραγοπώγων ο πρασσόφυλος (Tragopogon porrifolius L.) είναι πολύμορφο είδος. Στην Ελλάδα θεωρείται ότι υπάρχει το υποείδος «εριόσπερμος» [Tragopogon porrifolius subsp. eriospermus (Ten.) Greuter 2007] με ευρεία εξάπλωση σε όλη την χώρα.
Στιβαρό φυτό με πλατιά, γραμμοειδή φύλλα, περίβλαστα.
Βιότοπος: μεσογειακά λιβάδια, πετρώδεις πλαγιές, ακαλλιέργητοι αγροί, καλλιέργειες.
Κεφάλια με πολλά ανθίδια, ρόδινα ή ιώδη και βράκτια οξύληκτα. Μετά την άνθιση τα βράκτια κλείνουν και ξανανοίγουν για να απελευθερώσουν τα φτερωτά καρπίδια.
Ανθίζει από τον Μάρτιο.

Ετυμολογία:
Tragopogon > τράγος + πώγων - από την μορφή του πάππου = Τραγοπώγων (αρχαίο όνομα από τον Διοσκουρίδη).
porrifolius > porrum (πράσο) + folium φύλλο = πρασόφυλλος.
eriospermus > έριον + σπέρμα = εριόσπερμος.

Centaurea laureotica

Κλικ στην φωτογραφία για μεγέθυνση

Η Κενταύρια η λαυρεωτική (Centaurea laureotica Heldr. ex Halácsy 1898) είναι ενδημική της Αττικής, της Εύβοιας και με αμφιβολία της Πελοποννήσου.
Ψηλό φυτό με όρθιους έντονα διακλαδισμένους βλαστούς τριχωτούς βλαστούς.
Βιότοπος: πετρώδεις και χαλικώδεις θέσεις, παρυφές δρόμων, διάκενα πευκοδασών.
Άνθη: κίτρινα-κρεμ, ρόδινα.
Άνθιση: μέσα Μαΐου - Ιούνιος.
Εξάπλωση στην Αττική: στην Λαυρεωτική, απ’ όπου και περιγράφτηκε το 1898.

Ετυμολογία:
Centaurea > Centaurus > Κένταυρος (ο Κένταυρος Χείρων ήταν γιατρός και δάσκαλος του Ασκληπιού).
laureotica > Λαυρεωτική.

Centaurea iberica subsp. holzmanniana

Κλικ στην φωτογραφία για μεγέθυνσh

Η Κενταύρια η ιβηρική υποείδος του Χόλτζμαν [Centaurea iberica Trev. subsp. holzmanniana (Boiss.) Dostál 1976] είναι ενδημική της Στερεάς Ελλάδας και της Πελοποννήσου.
Πολυετές φυτό με μορφή μικρού θάμνου και ύψος έως 30 εκατοστά.
Φύλλα πράσινα με αραιές άκαμπτες τρίχες και οδοντωτή περιφέρεια.
Ανώτερα φύλλα λογχοειδή.
Βιότοπος: λιβάδια, παλιά χωράφια, παρυφές δρόμων, ανοιχτές εκτάσεις.
Άνθη: ανθίδια σε βαθύ μοβ, αδενώδη, τα εξωτερικά ελαφρώς λυγισμένα.
Άνθιση: Ιούνιος - Ιούλιος.
Εξάπλωση στην Αττική: Πάρνηθα, Πάστρα.

Ετυμολογία:
Centaurea > Centaurus > Κένταυρος (ο Κένταυρος Χείρων ήταν γιατρός και δάσκαλος του Ασκληπιού).
iberica > > Ιβηρία, αρχαία ελληνική ονομασία Ισπανίας και Πορτογαλίας = ιβηρική.
holzmanniana > αφιερωμένο στον Γερμανό βοτανικό Timoleon Holzmann (1843-?) που ερεύνησε στην Ελλάδα.

Centaurea ebenoides

Κλικ στην φωτογραφία για μεγέθυνση

Η Κενταύρια η εβενοειδής (Centaurea ebenoides Heldr. ex S.Moore, 1878) είναι ενδημική της Βόρειας Εύβοιας και των Γερανείων σε οφιολιθικά πετρώματα.
Φυτό πολυετές. Βλαστοί κατακείμενοι έως τοξοειδώς αφιστάμενοι, μήκους 10-15 εκ. Φύλλα εριώδη, πτερυγόσχιστα έως πτεροειδή ή διακοπτόμενα πτεροειδή, λυροειδή . Άνθη ερυθρορόδινα, τα περιφερειακά
μικρότερα από τα κεντρικά. Στα Γεράνεια υπάρχουν και φυτά με άνθη λευκά και πορφυρές νευρώσεις.
Βιότοπος: σχισμές οφιολιθικών βράχων, άγονα οφιολιθικά εδάφη με μέτρια έως μεγάλη κλίση και μικρή φυτοκάλυψη.
Άνθιση: Μάιος - Ιούνιος.
Ετυμολογία:
Centaurea > Centaurus > Κένταυρος (ο Κένταυρος Χείρων ήταν γιατρός και δάσκαλος του Ασκληπιού).
ebenoides >  έβενος + είδος - εβενοειδής, επειδή το φύλλωμά της μοιάζει με του φυτού έβενος (Ebenus).

Centaurea achaia subsp. corinthiaca

Κλικ στην φωτογραφία για μεγέθυνση

 Η Κενταύρια της Αχαΐας υποείδος η κορινθιακή [Centaurea achaia subsp. corinthiaca (Boiss. & Heldr.) Phitos & T.Georgiadis 1981] είναι ενδημική της περιοχής του Λουτρακίου.
Πολυετής πόα με όρθιους βλαστούς που διακλαδίζονται ψηλά.
Βιότοπος: ομαλές θέσεις, άκρες καλλιεργημένων χωραφιών και αμπελώνων, άκρες δρόμων, όχθες χειμάρρων, ανάμεσα σε φρύγανα.
Άνθη: λευκά έως ρόδινα, με πορτοκαλόχροες νευρώσεις στο κατώτερο τμήμα τους
Άνθιση: τέλη Μαΐου - αρχές Ιουλίου.

*** Περιλαμβάνεται στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων & Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας (RDB 2009), με τον χαρακτηρισμό «Τρωτό» (VU).

Ετυμολογία:
Centaurea > Centaurus > Κένταυρος (ο Κένταυρος Χείρων ήταν γιατρός και δάσκαλος του Ασκληπιού)
achaia > Αχαΐα.

corinthiaca > κορινθιακή.

Centaurea achaia

Κλικ στην φωτογραφία για μεγέθυνση

Η Κενταύρια της Αχαΐας (Boiss. & Heldr. 1856) είναι ενδημική της Βόρειας Πελοποννήσου (Μαίναλο, Χελμός, ‘Υδατα Στυγός, φαράγγι Βουραϊκού, περιοχή Καλαβρύτων) και της Δυτικής Αττικής.
Πολυετής πόα, με μεγάλη μορφολογική ποικιλότητα.
Βιότοπος: ξηρές και άγονες θέσεις, σε λοφώδη υψώματα, σε ασβεστολιθικές πλαγιές, δίπλα σε δρόμους και μονοπάτια.
Άνθη: ρόδινα, ιώδη ή λευκά (στα Γεράνεια και τον Πατέρα).
Άνθιση: Μάιος - Αύγουστος.
Εξάπλωση στην Αττική: Γεράνεια, Πατέρας, Μεγαρίδα.
Ετυμολογία:
Centaurea > Centaurus > Κένταυρος (ο Κένταυρος Χείρων ήταν γιατρός και δάσκαλος του Ασκληπιού)
achaia > Αχαΐα

Calendula arvensis

Κλικ στην φωτογραφία για μεγέθυνση

Η Calendula arvensis (Vaill.) L. 1763, είναι ευρωμεσογειακό είδος με μεγάλη εξάπλωση σε όλη την Ελλάδα.
Κοινό φυτό με ύψος έως 30 εκ.
Φύλλα λογχοειδή, συχνά ελαφρώς οδοντωτά, τα κατώτερα έμμισχα. νεφροειδή, οδοντωτά.
Βιότοπος: χωράφια σε αγρανάπαυση, ελαιώνες, δρόμοι, ξηρά λιβάδια, σε υψόμετρα 0-700 (-1200) μ.
Κεφάλια μέχρι 2 εκ., με όλα τα ανθίδια προτοκαλόχρωμα.
Ανθίζει από τον Φεβρουάριο.

Ετυμολογία:
Calendula > calendae, πρωτομηνιά στο ρωμαϊκό ημερολόγιο - υπαινιγμός για την ανθοφορία που διαρκεί μεγάλο διάστημα.
arvensis > arvum, αγρός = αρουραία, των αγρών.

Από τα άνθη της καλέντουλας παράγεται αιθέριο έλαιο, πλούσιο σε καροτίνες, που χρησιμοποείται στη θεραπεία πληγών και εγκαυμάτων. Στην ιατρική χρησιμοποιείται για τις εμμηναγωγές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητές της. Στην λαϊκή ιατρική η χρήση της είναι απολυμαντική, αντισηπτική και επουλωτική των πληγών. Παλιά χρησιμοποιούσαν τα πορτοκαλοκίτρινα γλωσσοειδή ανθίδια των λουλουδιών της για να νοθεύουν το σαφράν του κρόκου. Στην μαγειρική τα αποξηραμένα και τριμμένα ανθίδια της χρωματίζουν τυριά, σούπες, πιλάφια, μακαρονάδες, κοτόπουλο, γι’ αυτό και θεωρείται το «σαφράν των φτωχών».

Carlina corymbosa subsp. graeca

Πεντέλη 14/10/2009

Η Carlina corymbosa subsp. graeca, (Heldr. & Sartori) Nyman 1879, είναι φυτό των Βαλκανίων και της Ανατολίας, με μεγάλη εξάπλωση σε όλη την Ελλάδα.
Πολυετές άκαμπτο φυτό, διακλαδισμένο, με ύψος έως 70 εκ.
Φύλλα πολύ αγκαθωτά.
Βιότοπος: βραχώδεις και πετρώδεις θέσεις, ξηρά λιβάδια, άγονες τοποθεσίες, σε υψόμετρα 0-2000 μ.
Κεφάλια μέχρι 3 εκ. σε κορύμβους, με ανθίδια κίτρινα και βράκτια φυλλόμορφα, καστανόξανθα με όλα τα ανθίδια πορτοκαλόχρωμα.
Ανθίζει Απρίλιο - Αύγουστο
Ετυμολογία:
Carlina < γένος αφιερωμένο στο Καρλομάγνο, επειδή υποτίθεται ότι θεράπευσε τον στρατό του από την πανώλη με κάποια καρλίνα.
corymbósa < κόρυμβος (κορυφή) - επειδή τα άνθη, ανεξάρτητα από το ύψος των ποδίσκων, εμφανίζονται στο ίδιο επίπεδο.
graeca < Grecia

Lactuca viminea

Πάρνηθα 05/10/2008

Η Lactuca viminea (L.) J. Presl & C. Presl 1819 subsp. viminea, είναι παλαιογεωγραφικό φυτό. Στην Ελλάδα φύεται σε Θράκη, Ανατολική Μακεδονία, Ανατολικό Αιγαίο, Στερεά Ελλάδα.
Διετές, ενίοτε και πολυετές, φυτό.
Βλαστός όρθιος ύψους 35-150 εκ., λυγισμένος στο μεγαλύτερο τμήμα του, διακλαδισμένος και άτριχος.
Τα φύλλα της βάσης σχηματίζουν ρόδακα και είναι επιμήκη, οδοντωτά με πλευρικούς λοβούς και συνήθως αποξηραμένα κατά την άνθιση. Τα ανώτερα είναι γραμμικά, με μικρούς λοβούς, σχεδόν συγχωνευμένα με τους κλάδους.
Βιότοπος: Άγονες και πετρώδεις πλαγιές, ξηρά λιβάδια, αγροί, φρύγανα, σε υψόμετρα 0-800 μ.
Άνθη κίτρινα, μοναχικά ή σε συστάδες κατά μήκος των κλάδων, που ανοίγουν το μεσημέρι.
Ανθίζει Ιούλιο-Οκτώβριο.

Ετυμολογία:
Lactuca > lac, láctis, γάλα - για τον άφθονο λευκό χυμό που έχουν είδη του γένους.
vimineus, a, um > vimen λυγαριά - για τα εύκαμπτους, λυγισμένους βλαστούς.