Phelipanche purpurea (Orobanche purpurea)

Κακιά Σκάλα - Γεράνεια 13/04/2013

Η Phelipanche purpurea [(Jacq.) Soják. 1972] έχει ευρεία εξάπλωση στην Ευρώπη και στην ηπειρωτική Ελλάδα.
Συνώνυμο: Orobanche purpurea (Jacq. 1762).
Βιότοπος: ξηρά, κάπως βασικά εδάφη, λιβάδια με γκρεμούς, άκρες δρόμων, χλοώδεις θέσεις συνήθως κοντά στη θάλασσα.
Ετήσιο ή πιθανώς διετές είδος. Παρασιτεί σε είδη της οικογένειας Asteraceae.
Τα άνθη μπορούν να επανεμφανιστούν μετά από δεκαετίες απουσίας, υποδηλώνοντας ότι οι σπόροι είναι μακράς διαρκείας ή ότι τα φυτά μπορούν να παραμείνουν χωρίς άνθηση για πολλά χρόνια.
Ετυμολογία:
Phelipanche < φηλός (αρχ.) απατηλός, πανούργος + άγχω (πνίγω) ==> αναφορά στον παρασιτισμό του είδους που προξενεί βλάβη στα φυτά-ξενιστές.
purpurea < πορφύρεος, πορφυρούς = πορφυρός, από το χρώμα των ανθέων.

Orobanche < όροβος (λαθούρι) + άν-χω= άγχω (πνίγω) ==> παρασιτικό που «πνίγει» τον όροβο = Οροβάγχη

Capparis orientalis

Κακιά Σκάλα 03/05/2013

Reseda lutea

Κακιά Σκάλα 27/02/2016

Η Reseda lutea L. 1753, είναι παλαιογεωγραφικό φυτό, με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα.
Βιότοπος: φρύγανα, ελαιώνες, ξηρά λιβάδια, βραχώδεις θέσεις, σε υψόμετρα 0-1100 (-1700) μ.
Φυτό με βλαστό όρθιο.
Φύλλα κυματιστά, πολυσχιδή, με στενούς λοβούς.
Τα μικρά, ωχροκίτρινα άνθη είναι σε πυκνό στάχυ και έχουν 6 πέταλα κροσσωτά και ισάριθμα σέπαλα.
Ανθίζει Μάρτιο - Ιούλιο.

Ετυμολογία:
Reseda > resédo ηρεμώ - όνομα φαρμακευτικού φυτού που αποδίδεται στο Πλίνιο.
lutea = κίτρινη.

Malabaila aurea

Κακιά Σκάλα 13-04-2013

Η Μαλαμπαΐλα η χρυσαφένια [Malabaila aurea (Sm.) Boiss. 1872] είναι φυτό της Αναταολικής Μεσογείου. Έχει ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα, με εξαίρεση την Κρήτη και με αμφιβολη παρουσία στις Κυκλάδες.
Είναι πολυετής πόα, με ύψος από 50 εκ. έως 1 μέτρο και σκληρό, κούφιο και χνουδωτό βλαστό.
Τα φύλλα είναι τα κατώτερα ωοειδή και τα ανώτερα γραμμοειδή-λογχοειδή.
Φϋεται σε γεωγικά και μεσογειακά ενδιαιτήματα.
Τα χρυσαφένια άνθη του σχηματίζουν σκιάδιο με 3-9 ακτίνες.
Ανθίζει την άνοιξη.

Ετυμολογία:
Malabaila > γένος αφιερωμένο στον Αυστριακό ιταλικής καταγωγής βοτανικό Emanuel Joseph Malabaila von Canal (1745-1826)
aureus, -a, um = χρυσός, χρυσαφένιος.

Convolvulus elegantissimus

Κακιά Σκάλα 13-04/2013 Γεράνεια

Ο Κονβόλβουλοςο κομψότατος (Convolvulus elegantissimus Mill. 1768) είναι μεσογειακό φυτό, με εξάπλωση σε όλη την Ελλάδα
Αναπτύσσεται σε ποικίλους ξηρούς οικότοπους από το επίπεδο της θάλασσας έως τα 1600 μ. Μοιάζει με το Convolvulus althaeoides και έχει θεωρηθεί παλιότερα ως υποείδος του, αλλά διαφέρει στα ασημοπράσινα του φύλλα και στην ομοιόμορφα ροδοκόκκινη στεφάνη.
Βιότοπος: πρανή, πλαγιές, άκρες δρόμων.
Ανθίζει από τον Μάρτιο.

Ετυμολογία:
Convolvulus > convólvo (λατιν.) διαπλέκω - για τα συχνά άστατα στελέχη των ειδών αυτού του γένους = Κονβόλβουλος
elegantissimus > υπερθετικός του elegans κομψός = κομψότατος.

Ptilostemon gnaphaloides subsp pseudofruticosus

Κακιά Σκάλα 13/04/2013

Πτιλοστήμων ο γναφαλοειδής υποείδος ο φευδοθαμνώδης (Ptilostemon gnaphaloides subsp. pseudofruticosus (Pamp.) Greuter 1969) με το ωραίο αλλά μακρόσυρτο όνομα είναι φυτό Νατολικής Μεσογείου. Στην Ελλάδα εξαπλώνεται στην Θράκη, Ανατολική Μακεδονία, Δυτικό και Ανατολικό Αιγαίο, Κρήτη, Πελοπόννησο και Στερεά Ελλάδα..
Έχει θαμνοειδή μορφή με  ύψος μέχρι 1 μέτρο και χνουδωτούς ανθοφόρους βλαστούς.
Φύλλα γραμμοειδή με πυκνό άσπρο χνούδι στην κάτω επιφάνεια.
Βιότοπος: βραχώδεις θέσεις και ξέφωτα πευκοδασών
Άνθη: κεφάλια μονήρη, με ροζ-λευκά ανθίδια.
Άνθιση: Απρίλιος - Μάιος.
Εξάπλωση στην Αττική: Πάρνηθα, Γεράνεια.
Ετυμολογία:
Ptilostemon > πτίλον (φτερο πούπουλο) + στήμων = Πτιλοστήμων
gnaphaloides > γναφάλλιον ή γνάφαλλον, φυτό που αναφέρει ο Διοσκουρίδης (πιθανώς το Otanthus maritimus)  + είδος = γναφαλοειδής.
pseudofruticosus > ψευδής, -ές + fruticosus (= θαμνώδης) + ψευδοθαμνώδης.

Daphne jasminea

Κακιά Σκάλα 13/04/2013

Η «Δάφνη» η ιασμονοειδής (Daphne jasminea Sm. 1809) είναι σπάνιο φυτό, γνωστό μόνο από την Ελλάδα και την Κυρηναϊκή (Λιβύη). Στην Ελλάδα φύεται σε λίγες θέσεις της Στερεάς Ελλάδα, της Ανατολικής Πελοποννήσου, της Κρήτης και  της Εύβοιας.
Το τυπικό υποείδος Daphne jasminea subsp. jasminea φύεται μόνο στην Στερεά Ελλάδα.
Στην Πελοπόννησο και την Κρήτη φύεται το υποείδος Daphne jasminea subsp. jarmilae, Halda 2001, σύμφωνα με την πιο πρόσφατη ταξινόμηση. Οι διαφορές είναι μικρές κι έχουν σχέση με την ισχύ των βλαστών και το χρώμα των ανθέων.
Βιότοπος: Κρημνοί και ορθοπλαγιές, ρωγμές βράχων, συμπαγείς βραχώδεις σχηματισμοί με μέτωπο προς την θάλασσα, σε υψόμετρα (5-) 10-1000 μ. Το φυτό έχει συμπεριφορά χασμόφυτου που φύεται σε σκληρό ασβεστόλιθο.
Ξυλώδης, αειθαλής, μικρός θάμνος, ύψους έως 80 εκ.
Βλαστοί αρχικά πράσινοι, αραιά τριχωτοί, στη συνέχεια γκρίζοι-καστανοί, λείοι.
Φύλλα αντιλογχοειδή έως ελλειπτικά-σπατουλοειδή, δερματώδη, λεία, συχνά γλαυκοπράσινα, με μικρή ακίδα στην απόληξη.
Ταξιανθία με 1-7 άνθη σε πολύ μικρούς ποδίσκους. Άνθη λευκά ή κρεμώδη, υποκίτρινα σε μεγαλύτερη ηλικία, σε τριχωτούς ποδίσκους. Σωλήνας κυλινδρικός, τριχωτός έως λείο.
Άνθιση: από τον Απρίλιο μέχρι τον Αύγουστο, ανάλογα με το υψόμετρο.
Εξάπλωση στην Αττική: Γεράνεια, Πατέρας, Κιθαιρώνας

Ετυμολογία:
Daphne > δάφνη. Όνομα που έδωσε αυθαίρετα ο Λινναίος σε φυτά που δεν έχουν σχέση με την δάφνη, επειδή τα φύλλα τουςμοιάζουνε με της δάφνης (στην οποία έδωσε το λατινικό όνομα Laurus).
jasminea > jsmin, αραβική λέξη για τον ίασμο -γιασεμί = ιασμονοειδής. 
jarmilae > προς τιμήν την Καναδής παλαιοεντομολόγου Jarmila Kukalová-Peck.

Rumex vesicarius

Κακιά Σκάλα 13/04/2013

Το λάπαθο «της κύστης» (Rumex vesicarius L. 1753)
είναι ένα φυτό, το οποίο στην Ευρώπη υπάρχει αυτοφυές μόνο στην Ελλάδα. Η βασική εξάπλωση του είδους περιλαμβάνει την Δυτική Ασία και την Βόρεια Αφρική.
Στην Ελλάδα φύεται σε Στερεά Ελλάδα, Πελοπόννησο, Κρήτη και Ανατολικό Αιγαίο.
Η κόκκινη εμφάνιση του φυτού σε πλήρη ανάπτυξη οφείλεται στους καρπούς του.
Στην στεριανή Ελλάδα φύεται σε πολύ λίγες θέσεις: τρεις στην Δυτική Αττική και τρεις στην απέναντι στεριά της Τροιζηνίας και στην Αργολίδα.
Στην Αττική το βρίσκουμε μόνο στα Γεράνεια, κοντά στο Λουτράκι και στην Κακιά Σκάλα.

Ετυμολογία
Rumex = λάπαθο.
vesicarius, -a, -um > vesica κύστη = αυτός που βοηθάει την λειτουργία της ουροδόχου κύστης.

Matthiola fruticulosa

Κακιά Σκάλα 10/03/2013

Η Ματθιόλα η πολύβλαστη [Matthiola fruticulosa (L.) Maire 1932 subsp. fruticulosa] είναι μεσογειακό φυτό, με εξάπλωση στην χώρα μας σε Στερεά Ελλάδα και Πελοπόννησο.
Πολυετές φυτό, ύωους μέχρι 50 εκ., με ξυλώδη βάση.Φύλλα γραμμοειδή, γλαυκά με διακλαδισμένο τρίχωμα.
Βιότοπος: ξηρά λιβάδια, πετρώδεις θέσεις, φρύγανα.
Άνθη με πέταλα πρασινοκίτρινα ή μοβ-ιώδη 20-25 χιλ.
Ανθίζει από τον Μάρτιο.

Ετυμολογία:
Matthiola > γένος αφιερωμένο στον Pierandrea Mattioli (Matthiolus  † 1577) Ιταλό γιατρό.
fruticulosus, a, um > υποκοριστικό του fruticosus πολύβλαστος, θαμνώδης = πολύβλαστος.

Stachys swainsonii subsp. scyronica

Κακιά Σκάλα 13/04/2013

Ο Στάχυς των Σκυρωνιδών (Stachys swainsonii Benth. 1834 subsp. scyronica (Boiss.) Phitos & Damboldt 1969) είναι στενότοπο ενδημικό φυτό των Γερανείων ορέων της Αττικής. Η τυπική του μορφή φύεται σε βράχους της Κακιάς Σκάλας (Σκυρωνίδες Πέτρες, στην αρχαιότητα), σε υψόμετρα 100-300 μέτρων. Εξαπλώνεται και ψηλότερα, μέχρι τα 700 μέτρα, σε ασβεστολιθικούς βράχους που ξεχωρίζουν σε πευκοδάση. 

Ετυμολογία:
Stachys > στάχυς (από την διάταξη των ανθέων)
swainsonii > προς τιμήν του William Swainson (1789-1855), Βρετανού φυσιοδίφη και εξερευνητή
scyronica > Σκυρωνίδες Πέτρες < Σκύρων:

Echium angustifolium

Κακιά Σκάλα 13/04/2013

Το Έχιο το στενόφυλλο (Echium angustifolium, Mill. 1768) είναι φυτό της Ανατολικής Μεσογείου, με εξάπλωση στην χώρα μας στην κεντρική, νότια και νησιωτική Ελλάδα.
Φυτό τριχωτό, πολύκλαδο με φύλλα λογχοειδή και στενά απ’ όπου και το όνομα. Άνθη συνήθως πορφυρά ή κόκκινα με προεξέχοντες και τους τέσσερις στήμονες.
Βιότοπος: βραχώδεις τοποθεσίες, πρανή, συχνά κοντά στη θάλασσα.
Ανθίζει από τον Απρίλιο.

Ετυμολογία:
Echium > έχις (έχιδνα) - από το σχήμα των καρπών που μοιάζει με κεφάλι φιδιού = Έχιον
angustifolius, -a, um > angustus στενός + folium φύλλο = στενόφυλλο.
 

Anchusa aegyptiaca

Κακιά Σκάλα, 10/03/2013

 Η Αγχούσα η αιγυπτιακή (Anchusa aegyptiaca (L.) A.DC. 1846) είναι αρχαιόφυτο που εξαπλώνεται στην Ανατολική Μεσόγειο από την Τυνησία μέχρι την Συροπαλαιστίνη.
Σπάνιο φυτό για την Ελλάδα. Αναφέρεται από την Κρήτη, την Γαύδο, την Κάσο, την Ανάφη, την νήσο Σαρία της Καρπάθου και την Αττική.
Μονοετές φυτό, με σκληρές άκαμπτες τρίχες. Τα φύλλα είναι άμισχα και πάνω τους αναπτύσσονται χαρακτηριστικά λευκά εξογκώματα.
Βιότοπος: βράχια, πετρώδεις θέσεις, παρυφές δρόμων, συνήθως κοντά στην θάλασσα.
Άνθη: σε απαλό κίτρινο ή λευκό χρώμα.
Άνθιση: Φεβρουάριος - Μάρτιος.
Εξάπλωση στην Αττική: παραλιακές θέσεις μετά την Α νάβυσσο, στην Κακιά Σκάλα, Σαλαμίνα, Αίγινα...
Ετυμολογία:
Anchusa > άγχουσα (φυτό που αναφέρουν οι αρχαίοι Έλληνες συγγραφείς με φαρμακευτικές και καλλωπιστικές ιδιότητες).
aegyptiaca > Αίγυπτος = αιγυπτιακή.

 

Erucaria hispanica

Κακιά Σκάλα 10/03/2013

Η Erucaria hispanica [(L.) Druce 1914] είναι μεσογειακό φυτό με διακεκομμένη εξάπλωση (Ισπανία, Ελλάδα, Συροπαλαιστίνη). Στην Ελλάδα φύεται στη νότια χώρα και το Αιγαίο.

Βιότοπος: καλλιεργημένες πλαγιές, φρύγανα σε υψόμετρα 0-500 μ.

Ετήσιο ή περιστασιακά διετές φυτό, 20-50 εκ. Βλαστός διακλαδισμένος από την βάση,

Πέταλα σε απαλό λιλά χρώμα.

Άνθιση: Μάρτιος - Μάιος.

Ετυμολογία:

Erucaria < Eruca + -aria (επίθημα σχετικότητας).

hispanica < Ισπανία.

Eruca < αρωματικό φυτό (είδος κράμβης) που αναφέρεται από τον Οράτιο και άλλους Λατίνους συγγραφείς.

Ruta graveolens

Πάρνηθα 02/06/2011

απήγανος

Πάρνηθα 02/06/2011

Γεράνεια 10-03-2013 Κακιά Σκάλα