Cephalanthera damasonium

Πάρνηθα 22/05/2010

Το Κεφαλάνθηρο το δαμασώνιο [Cephalanthera damasonium (Miller.) Druce 1906] είναι μία ευρασιατική ορχιδέα με ευρεία εξάπλωση στην ηπειρωτική Ελλάδα και στα μεγάλα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου. Περιγράφτηκε το 1768 από την Γαλλία.
Εύρωστο φυτό με ύψος 15-60 εκατοστά. Φύλλα 2-5 επιμήκη ωοειδή, δερματώδη, σκούρα πράσινα.
Βιότοπος: δάση, σε σκιερές θέσεις, σε υψόμετρα μέχρι 1800 μέτρα.
Άνθη: λευκά, στρόγγυλα, με πορτοκαλί εσωτερικό και κίτρινες ραβδώσεις.
Άνθιση: Μάιος - Ιούλιος.
Εξάπλωση στην Αττική: Πάρνηθα, Γεράνεια, Κιθαιρώνας.

Ετυμολογία:
Cephalanthera > κεφαλή + ανθήρας - αναφέρεται στο σχήμα των ανθήρων = Κεφαλάνθηρο
damasonium > δαμασώνιον, φυτό που αναφέρει ο Διοσκουρίδης με φύλλα όμοια με το υδρόβιο φυτό «άλισμα». 

Tulipa australis

Υμηττός 16/04/2009

Η Τουλίπα η νότια (Tulipa australis, Link 1799) έχει ευρεία εξάπλωση στην Ανατολική και Νότια Ευρώπη, την Ιβηρική χερσόνησο και την Βόρεια Αφρική. Ευδοκιμεί στην στεριανή Ελλάδα και από τα νησιά στην Θάσο και την Νάξο.
Βιότοπος: λιβάδια και πετρώδεις τοποθεσίες στην ορεινή ζώνη και σε υψόμετρα 500 - 2200 μέτρων.
Άνθη: κίτρινα με ωοειδή τέπαλα.
Άνθιση: Απρίλιος - Ιούνιος, ανάλογα με το υψόμετρο.
Εξάπλωση στην Αττική: Πάρνηθα, Υμηττός, Πεντέλη.
Ετυμολογία:
Tulipa > από τουρκική túlipand, τουρμπάνι.
australis > auster νότιος άνεμος > νότιος.

Onopordum argolicum

Πεντέλη 16/05/2010

Το Onopordum argolicum Boiss. 1849 είναι ελληνικό ενδημικό, με εξάπλωση σε Στερεά Ελλάδα, Πελοπόννησο, Εύβοια και Κυκλάδες.
Βιότοπος: πετρώδεις πλαγιές, ακαλλιέργητοι αγροί και όρια καλλιεργούμενων αγρών, Φρύγανα.
Ανθίζει το καλοκαίρι.

Ετυμολογία:
Onopordum > όνος + πορδή - υποτίθεται ότι προκαλεί εντερικές διαταρχές στα γαϊδουρια που το τρώνε = Ονόπορδον.
argolicus a, um > Αργολίδα = αργολικό.

Aubrietia deltoidea

Πάρνηθα 08/04/2008 Parnis

Η Ωμπριέτα η δελτοειδής [Aubrieta deltoidea (L.) D.C. 1821] είναι μεσογειακό φυτό με εξάπλωση σε όλη την Ελλάδα.
Φυτό της ορεινής ζώνης, χλοάζoν που δημιουργεί συχνά μικρά μαξιλάρια.
Τα φύλλα είναι σπατουλοειδή-ρομβοειδή, χνουδωτά με αραιή οδόντωση.
Βιότοπος: σχισμές βράχων, χαράδρες.
Άνθη ιώδη ή ρόδινα με κίτρινο φάρυγγα. Τα δύο από τα 4 σέπαλα φέρουν ένα μικρό εξόγκωμα.
Ανθίζει από τα τέλη Μαρτίου.

Ετυμολογία:
Aubrieta > γένος αφιερωμένο στον ζωγράφο Claude Aubriet - Ωμπριέ (1665 - 1742), συνοδό του Tοurnefort στο ταξίδι του στην Ανατολή.
deltoidea > από το ελληνικό γράμμα Δέλτα - αναφορά στο σχήμα των φύλλων = δελτοϊδής.

Εικόνα της Aubrietia deltoidea από την Flora Graeca

Στα τέλη του 18ου αιώνα επισκέφτηκε την Ελλάδα για βοτανικές έρευνες ο Άγγλος βοτανικός Τζον Σίμπθορπ (John Sibthorp 1758-1796). Καρπός των ταξιδιών που έκανε ο χαρισματικός Τζον Σίμπθορπ ήταν η μνημειακή δεκάτομη έκδοση Flora Graeca, με περιγραφές και εικόνες φυτών από την Ελλάδα, την Κύπρο και την Μικρά Ασία. Η Flora Graeca εκδόθηκε σε μόνο 25 αντίτυπα και είναι η πιο σπάνια έκδοση στον κόσμο. Τον Σίμπθορπ συνόδευε στο ταξίδι του ο Αυστριακός ζωγράφος Φέρντιναντ Μπάγιερ (Ferdinand Bayer 1760-1826). Οι εξαιρετικές εικόνες του Μπάγιερ πολλαπλασιάζουν την τεράστια αξία της Flora Graeca και αποτελούν μέχρι σήμερα πρότυπο για την εικονογράφηση βιβλίων βοτανικής. Ο Σίμπθορπ και ο Μπάγιερ επισκέφτηκαν και την Αττική. Η εικόνα της Aubrietia deltoidea στην Flora Graeca ζωγραφίστηκε σε ένα βουνό της Αθήνας, αλλά δεν αναφέρεται σε ποιο.

Πεντέλη 09/04/2010

Ο Υμηττός κάποτε...

... σε χαλκογραφία του 18ου αιώνα, με θέα από την Αθήνα. Αν και ο Ιλισσός φαίνεται να έχει υπερβολικό νερό, κατά τα άλλα η εικόνα αποδίδει το ανάγλυφο του εδάφους που σήμερα έχει χαθεί κάτω από το τσιμέντο.

Neotinea maculata

Υμηττός 05/04/2005

Η Νεοτινέα η στικτή [Neotinea maculata (Desf.) Stearn 1975] είναι ευρωπαϊκή ορχιδέα με ευρεία εξάπλωση, φθάνοντας ανατολικά μέχρι την Συροπαλαιστίνη και δυτικά μέχρι την Βρετανία. Περιγράφτηκε αρχικά το 1800 από την Πορτογαλία.
Στην Χώρα μας εξαπλώνεται στην δυτική, κεντρική,
Λεπτό φυτό, με ύψος 10-30 εκατοστά. Φύλλα με σκούρα στίγματα, γαλαζοπράσινα και στην κάτω επιφάνεια ερυθρά.
Βιότοπος: φρύγανα, λιβάδια, θαμνώνες, φωτεινά δάση κωνοφόρων μέχρι τα 2.800 μέτρα.
Άνθη σε επιμήκη ταξιανθία, τρίλοβα, λευκά, ροζ, καφεκόκκινα ή κιτρινοπράσινα.
Άνθιση: Μάρτιος - Μάιος.
Εξάπλωση στην Αττική: Πάρνηθα, Πεντέλη, Υμηττός, Γεράνεια, Πατέρας.

Συνώνυμο: Orchis intacta.

Ετυμολογία:
Neotinea > νέο + Tineo, γένος στις ορχιδέες  αφιερωμένο στον Ιταλό βοτανικό (νέο) Vincenzo Tineo (1791-1856), γιό του (παλαιού) βοτανικού Giuseppe Tineo (1757-1812) ιδρυτή του βοτανικού κήπου του Παλέρμο στην Σικελία.
maculatus, a, um > macula (λατιν.) στίγμα, κηλίδα = στικτή.

Asperula pulvinaris

Πάρνηθα 11/06/2011

Η Ασπερούλα η μαξιλαρόμορφη [Asperula pulvinaris (Boiss.) Heldr. 1888] είναι ενδημική της Αττικής.
Πολυετές, νανώδες φρύγανο με βλαστούς 2-10 εκατοστά και μαξιλαρόμορφη εμφάνιση.
Βιότοπος: βράχια και πετρώδεις θέσεις στην ορεινή ζώνη
Άνθη: συνήθως ρόδινα και λιγότερο λευκά, τα οποία σε πλήρη άνθιση καλύπτουν όλο το φυτό.
Άνθιση: από τα τέλη Μαΐου μέχρι τον Ιούνιο, ανάλογα με το υψόμετρο.
Εξάπλωση στην Αττική: Πάρνηθα, Πεντέλη, Υμηττός, Πατέρας, Γεράνεια.

Ετυμολογία:
Asperula > asper, τραχύς, ακατέργαστος - αναφορά στα φύλλα
pulvinaris > pulvinus μαξιλάρι, προσκεφάλι > μαξιλαρόμορφη, προσκεφαλοειδής.ς.

Tulipa australis

Υμηττός 01/05/2009

Η Τουλίπα η νότια (Tulipa australis, Link 1799) έχει ευρεία εξάπλωση στην Ανατολική και Νότια Ευρώπη, την Ιβηρική χερσόνησο και την Βόρεια Αφρική. Ευδοκιμεί στην στεριανή Ελλάδα και από τα νησιά στην Θάσο και την Νάξο.
Βιότοπος: λιβάδια και πετρώδεις τοποθεσίες στην ορεινή ζώνη και σε υψόμετρα 500 - 2200 μέτρων.
Άνθη: κίτρινα με ωοειδή τέπαλα.
Άνθιση: Απρίλιος - Ιούνιος, ανάλογα με το υψόμετρο.
Εξάπλωση στην Αττική: Πάρνηθα, Υμηττός, Πεντέλη.
Ετυμολογία:
Tulipa > από τουρκική túlipand, τουρμπάνι.
australis > auster νότιος άνεμος > νότιος.

Centaurea triumfettii

Πάρνηθα 25/04/2008 Parnis

Η Κενταύρια του Τριονφέττι (Centaurea triumfettii All. 1961) είναι φυτό της Ευρώπης και της ΝΔ Ασίας. Στην Ελλάδα εξαπλώνεται σε όλη την χώρα με εξαίρεση την Κρήτη και τα νησιά.
Πολυετές φυτό με βλαστό όρθιο και φύλλα λογχοειδή, ακέραια, καλυμμένα με λευκό χνούδι.
Βιότοπος: πετρώδεις τοποθεσίες, ξέφωτα δασών, λιβάδια συνήθως στην ορεινή ζώνη.
Υπάνθια με βράκτια βλεφαριδωτά με ακανθίδια ασημόχρωμα, ισομήκη.
Ανθίζει από τον Μάιο.

Ετυμολογία:
Centaurea > Centaurus > Κένταυρος (ο Κένταυρος Χείρων ήταν γιατρός και δάσκαλος του Ασκληπιού)
triumfettii > αφιερωμένη στο Giovanni Battista Trionfetti (1656-1708) Ιταλό γιατρό και φυσιοδίφη, διευθυντή του βοτανικου κήπου της Ρώμης.

Άνοιξη στον Πατέρα

Πατέρας 25/04/2010 mt. Pateras
photo Yiannis Kofinas Γιάννης Κοφινάς