Dianthus serratifolius subsp. serratifolius

Πάρνηθα 01/06/2010 Parnis

Ο Δίανθος ο πριονωτόφυλλος υποείδος ο πριονωτόφυλλος (Dianthus serratifolius Sm. 1809 subsp. serratifolius) είναι ενδημικό αγριογαρύφαλλο Στερεάς Ελλάδας (Αττική) και Πελοποννήσου.
Το υποείδος Dianthus serratifolius subsp. abbreviatus φύεται σε λίγες θέσεις της Πελοποννήσου (Μαίναλο, Ταΰγετος, Πάρνωνας).
Πολυετές φυτό με μακριούς ξυλώδεις βλαστούς και θαμνώδη μορφή.
Βιότοπος: βραχώδεις ασβεστολιθικές και ηλιόλουστες τοποθεσίες.
Άνθη: πριονωτά λευκά πέταλα με κεραμιδί χρώμα στο κάτω μέρος της επιφάνειάς τους.
Άνθιση: Μάιος - Ιούνιος.
Εξάπλωση στην Αττική: Πάρνηθας, Υμηττός, Πεντέλη, Πατέρας, Κιθαιρώνας.
Ετυμολογία:
Dianthus > Δίας + άνθος > Διόσανθος (Θεόφραστος)
serratifolius > serratus πριονωτός + folium φύλλο = πριονωτόφυλλος.

Asphodeline liburnica

Υμηττός 24/05/2010

Η Ασφοδελίνη η λιμπουρνική [Asphodeline liburnica (Scop.) Rchb. 1830] είναι φυτό της Ανατολικής Μεσογείου, με εξάπλωση σε όλη την Ελλάδα.
Ντελικάτο, πολυετές φυτό με φύλλα στενά, γραμμοειδή που φτάνουν μέχρι τη μέση του βλαστού. Άνθη κίτρινα, σε αραιή ταξιανθία.
Φύεται σε πετρώδεις τοποθεσίες και εγκαταλειμμένα χωράφια.
Ανθίζει από τον Μάρτιο.

Ετυμολογία:
Asphodeline > υποκοριστικό του Asphodelus > ασφόδελος (αβέβαιας ετυμολογίας) = Ασφοδελίνη
liburnica > Liburnia, αρχαία περιοχή μεταξύ Ιστρίας και Δαλματίας, που σήμερα ανήκει στην Κροατία = λιμπουρνική.

Campanula celsii supsb. celsii

Υμηττός 25/05/2010

Η Καμπανούλα του Κελς (Campanula celsii A.DC. 1830) είναι ενδημικό φυτό της Αττικής, νησιών Σαρωνικού, Τροιζηνίας, Θεσσαλίας και Κυκλάδων (Σίφνος).
Διετές, πολύκλαδο, χνουδωτό φυτό. Στη βάση του το φυτό σχηματίζει πολλούς διαφορετικούς ρόδακες φύλλων με διακλαδώσεις βλαστών και άφθονη ανθοφορία, που απλώνεται πάνω στους βράχους.
Τα φύλλα της βάσης με ακανόνιστους λοβούς, ενώ τα ανώτερα ωοειδή, οδοντωτά, χωρίς μίσχο.
Όπως οι περισσότερες καμπανούλες είναι τυπικό χασμόφυτο, φύεται δηλαδή σε σχισμές και διάκενα βράχων,
Βιότοπος: Βράχοι, σχισμές βράχων, σε υψόμετρα από το επίπεδο της θάλασσας μέχρι τα 700 μέτρα.
Άνθη: σωληνοειδή κυανά μέχρι 3εκ. μήκος και κάλυκας με μικρά ωτίδια ανάμεσα στους οξύληκτους λοβούς.
Άνθιση: τέλη Απριλίου μέχρι αρχές Ιουλίου, ανάλογα με το υψόμετρο.
Εξάπλωση στην Αττική: Λυκαβηττός, Αιγάλεω, Ποικίλο, Τουρκοβούνια, Υμηττός, Πεντέλη, Γεράνεια, Μεσόγεια, Βουλιαγμένη, Λαυρεωτική...

Ετυμολογία:
Campanula > campana (λατιν.) < campanula υποκοριστικό.
celsii > αφιερωμένη στον Jacques Philippe Martin Cels (1740-1806), Γάλλος συγγραφέα και βοτανικό, δημιουργό του περίφημου κήπου «Le Jardin de Cels».

Stachys spruneri

Πάρνηθα 22/05/2010

Ο Στάχυς του Σπρούνερ (Stachys spruneri Boiss. 1848) είναι ενδημικός της Ανατολικής Στερεάς Ελλάδας.
Πολυετής φρυγανώδης, πολύκλαδη πόα με ξυλώδη βάση και ανερχόμενους βλαστούς. Φύλλα μυτερά, οδοντωτά με αραιές τρίχες.
Βιότοπος: Πετρώδεις θέσεις και σχισμές βράχων, σε μεσαία υψόμετρα.
Άνθη: λευκά με πορφυρές γραμμώσεις.
Άνθιση: τέλη Μαΐου - Ιούνιος.
Εξάπλωση στην Αττική: Πάρνηθα, Γεράνεια, Πατέρας, Κιθαιρώνας.

Ετυμολογία:
Stachys > στάχυς (από την διάταξη των ανθέων)
spruneri >  > προς τιμήν του Βαυαρού βοτανικού Wilhelm von Spuner (1805-1874). 

Xeranthemum inapertum

Πατέρας 19/05/2010 

φωτογραφίες Γιάννης Κοφινάς

Το Xeranthemum inapertum [(L.) Mill. 1768] είναι ευρωμεσογειακό φυτό με ευρεία παρουσία στην Ελλάδα.

Βιότοπος: βραχώδεις θέσεις σε ορεινά λιβάδια, θαμνώνες, διάκενα δασών σε υψόμετρα 600-1400 (1900) μ.

Λεπτό, όριο ετήσιο φυτό, ύψους 30-70 εκ., αραιά διακλαδισμένο. Φύλλα γραμμικά έως στενά ελλειπτικά.

Άνθη σωληνοειδή ροζ-μοβ.

Άνθιση: τέλη Μαΐου - μέσα Ιουλίου.

Ετυμολογία:

Xeranthemum < ξηρόν + άνθεμον ==> επειδή θυμίζει αποξηραμένο άνθος.

inapertum < in (αρνητικό πρόθεμα) + apertus ανοιχτός ==> επειδή φαίνεται ότι το περιάνθιο δεν ανοίγει ποτέ.

Tragopogon porrifolius subsp. eriospermus

Γραμματικό 01/04/2008

Ο Τραγοπώγων ο πρασσόφυλος (Tragopogon porrifolius L.) είναι πολύμορφο είδος. Στην Ελλάδα θεωρείται ότι υπάρχει το υποείδος «εριόσπερμος» [Tragopogon porrifolius subsp. eriospermus (Ten.) Greuter 2007] με ευρεία εξάπλωση σε όλη την χώρα.
Στιβαρό φυτό με πλατιά, γραμμοειδή φύλλα, περίβλαστα.
Βιότοπος: μεσογειακά λιβάδια, πετρώδεις πλαγιές, ακαλλιέργητοι αγροί, καλλιέργειες.
Κεφάλια με πολλά ανθίδια, ρόδινα ή ιώδη και βράκτια οξύληκτα. Μετά την άνθιση τα βράκτια κλείνουν και ξανανοίγουν για να απελευθερώσουν τα φτερωτά καρπίδια.
Ανθίζει από τον Μάρτιο.

Ετυμολογία:
Tragopogon > τράγος + πώγων - από την μορφή του πάππου = Τραγοπώγων (αρχαίο όνομα από τον Διοσκουρίδη).
porrifolius > > porrum (πράσο) + folium φύλλο = πρασόφυλλος.
eriospermus > έριον + σπέρμα = εριόσπερμος.

Ebenus sibthorpii

όρος Πατέρας 19/05/2010
φωτογραφίες: Γιάννης Κοφινάς

Ο Έβενος του Σίμπθορπ (Ebenus sibthorpii DC. 1825) είναι ενδημικό φυτό της Κεντρικής Ελλάδας, Πελοποννήσου και Ανατολικού Αιγαίου.
Ποώδες δασύτριχο φρύγανο με ξυλώδη βάση. Άνθη κόκκινα-μοβ. Φύλλα ελλειπτικά, επιμήκη.
Βιότοπος: φρυγανότοποι, γκρεμοί και πετρώδεις ευήλιες θέσεις.
Άνθη: κόκκινα - μοβ.
Άνθιση: Μάιος - Ιούνιος.
Εξάπλωση στην Αττική: Πάρνηθα, Πεντέλη, Γεράνεια, Πατέρας...

Ετυμολογία
Ebenus > έβενος
sibthorpii > αφιερωμένο στον Άγγλο βοτανικό Sibthorp (Σιμπθορπ), δημιουργό της μνημειώδους έκδοσης Flora graeca.

Lomelosia hymettia

Πάρνηθα 22/05/2010

Η Λομελόζια του Υμηττού [Lomelosia hymettia (Boiss.& Spruner) Greuter & Burdet 1985] είναι ενδημική Πελεοποννήσου, Στερεάς Ελλάδας και Σποράδων (Γιούρα).
Πολυετής μικρός θάμνος φυτό με ξυλώδη βάση και τριχωτούς βλαστούς ύψους 30-80 εκατοστών.
Βιότοπος: πετρώδεις τοποθεσίες, πλαγιές, δίπλα σε δρόμους., σε υψόμετρα 50-1300 μέτρων.
Άνθη: Πορφυρά-ροζ με μοβ αποχρώσεις
Άνθιση: Μάιος - Ιούνιος, ανάλογα το υψόμετρο και τη θέση.
Εξάπλωση στην Αττική: Υμηττός, Πάρνηθα, Ποικίλο, Γεράνεια, Πατέρας.

Ετυμολογία:
Lomelosia > λώμα (πτερύγιο, στρίφωμα), αναφέρεται στο μεμβρανώδες χείλος της στεφάνης.
hymettia > Υμηττός. 

Legousia pentagonia

Υμηττός 01/05/2009

Η Legousia pentagonia, (L.) Druce 1908, είναι φυτό της Ανατολικής Μρσογείου, με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα.
Βιότοπος: πετρώδεις τοποθεσίες, φρύγανα σε υψόμετρα 0-800 (-1200) μ.
Είναι φυτό μονοετές, πολύκλαδο με τα κατώτερα φύλλα αντωοειδή, έμμισχα, τα ανώτερα επιφυή.
Στεφάνη μέχρι 3 εκ. πεντάγωνη εξ ου και το όνομα. Κάλυκας χνουδωτός με λοβούς στο 1/3 της στεφάνης, οξύληκτους.
Ανθίζει Απρίλιο - Ιούνιο.

Ετυμολογία:
Legousia > > αφιερωμένο στον Benigne Le Gouz de Gerland (1695-1774) Γάλλο ακαδημαϊκό ο οποίος ίδρυσε τον βοτανικό κήπο της Ντιζόν.
pentagonia > πέντε + γωνία = πεντάγωνη. ω

Abies cephalonica

Πάρνηθα 22/05/2010

Η Ελάτη η κεφαλληνιακή (Abies cephalonica, J.W. Loydon 1838) είναι εδημικό κωνοφόρο αειθαλές δέντρο της Νότιας και Κεντρικής Ελλάδας, με βορειότερη εξάπλωση τον Όλυμπο και τον Άθω. Περιγράφτηκε από το όρος Αίνος της Κεφαλονιάς το 1838.
Έχει ύψος μέχρι 30 μέτρα και σχήμα κωνικό, αν και πολλές φορές σχηματίζει επίπεδη κορυφή. Τα νεαρά κλαδιά είναι λεία και οι οφθαλμοί έχουν πολλή ρητίνη, όπως και οι θηλυκοί κώνοι. Σχηματίζει μεγάλα δάση, αρκετές φορές μαζί με μαυρόπευκα. Φύεται από τα 700 έως τα 1.800 μέτρα. Ψυχρόβιο είδος, που αντέχει τις πολύ χαμηλές θερμοκρασίες, το χιόνι και τον πάγο. Τα νεαρά έλατα χρειάζονται σκιά και ψυχρές συνθήκες για να αναπτυχθούν. Αν και χρειάζεται κρύο για να αναπτυχθεί, το έλατο στη νότια Ελλάδα κατορθώνει να επιβιώνει μέχρι και τα 700 μέτρα.
Φύλλα πυκνά, βελονοειδή, χοντρά, άκαμπτα, αιχμηρά.
Στην Αττική φύεται σε Κιθαιρώνα, Πατέρα, Γεράνεια και φυσικά στην Πάρνηθα.  Το δάσος με τα έλατα στην Πάρνηθα ζει σε οριακές οικολογικές συνθήκες (υψόμετρο, θερμοκρασία, ρηχό έδαφος), γι' αυτό και θα χρειαστούν εκατοντάδες χρόνια για να μπορέσει να εξαπλωθεί και πάλι, μετά την καταστροφική πυρκαγιά του 2007.
Ετυμολογία
Abies > Abies –tis, κλασσική λατινική λέξη για τοα έλατο, που αναφέρεται και από τον Βιργίλιο
cephalonica > Κεφαλονιά = κεφαλληνιακή.