ΟΙ ΦΙΛΟΙ ΤΟΥ ΜΠΛΟΚ

Παρασκευή 15 Απριλίου 2011

Allium roseum

Αττικό Άλσος 15/04/2008 Τουρκοβούνια

Το γεώφυτο Άλλιο το ρόδινο (Allium roseum, L. 1753) είναι μεσογειακό φυτό με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα.
Αυτό το πολύ όμορφο αγρισόσκορδο έχει 2-5 φύλλα αυλακωτά, λεία, ελαφρά οδοντωτά. Σκιάδιο ημισφαιρικό μέχρι 7εκ. με πολλά (μέχρι 30) ροζ άνθη σε κοντούς ποδίσκους. Οι στήμονες κοντύτεροι από τα τέπαλα. Φύεται σε καλλιέργειες, όρια αγρών, ξέφωτα δασών, λιβάδια. Ανθίζει από τον Μάιο.
Ετυμολογία:
Allium > αllium (λατιν. Πλίνιος) > άγλις, -ίθος, η κεφαλή ή σκελίδα σκόρδου (σύμφωνα με τον Ottorino Pianigiani, 1845-1926, Ιταλό δικαστή, πολιτικό και γλωσσολόγο).
roseum > rosa ( > ρόδο), τριαντάφυλο = ροδόχρωμο, ρόδινο, ροζ.



Τετάρτη 13 Απριλίου 2011

Biscutella didyma subsp. apula

Πεντέλη 10/04/2011

Η Biscutella didyma subsp. apula, Nyman 1878, είναι φυτό των Βαλκανίων και της Ιταλίας, με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα.
Εϊναι μικρή πόα που ξεχωρίζει από τα δίδυμα δισκοειδή κεράτια, που περιέχουν από ένα σπέρμα το καθένα.
Μονοετές φυτό, όρθιο, τριχωτό, με φύλλα πολύμορφα συγκεντρωμένα στην βάση.
Βιότοπος: βραχώδεις θέσεις, φρύγανα, χέρσα χωράφια,λιβάδια.
Άνθη σε βότρεις με πέταλα κίτρινα.
Ανθίζει από τον Φεβρουάριο.

Ετυμολογία:
Biscutella > bis δις, δυο φορές + scutellum μικρή ασπίδα.
didyma > δίδυμα.
apulus, a, um = της Απουλίας (περιοχή της Ιταλίας).


Τρίτη 12 Απριλίου 2011

Helianthemum hymettium

Λαύριο 12/04/2009

Το Ηλιάνθεμο του Υμηττού (Helianthemum hymettium Boiss. & Heldr. 1854) είναι ελληνικό ενδημικό είδος με εξάπλωση στην Στερέα Ελλάδα, Πελοπόννησο (Ζήρεια, Ταΰγετος) και Κρήτη. Περιγράφτηκε το 1854 από τον Υμηττό.
Πόα με ύψος 5-20 εκατοστα, με λεπτούς έρποντες βλαστούς. Φύλλα έμμισχα, λεία και πράσινα στην πάνω επιφάνεια, λευκά και χνουδωτά στην κάτω επιφάνεια.
Βιότοπος: πετρώδεις θέσεις και αγροοί, σε χαμηλά και μέσα υψόμετρα.
Άνθη: κίτρινα, σε σχετικά πυκνές ταξιανθίες 7-9 λουλουδιών.
Άνθιση: Απρίλιος - Ιούνιος.
Εξάπλωση στην Αττική: Υμηττός, Πάρνηθα, Πεντέλη, Μερέντα, Γεράνεια, Πατέρας, Κιθαιρώνας.

Ετυμολογία:
Helianthemum > ήλιος + άνθεμον - από το κίτρινο χρώμα των ανθέων = Ηλιάνθεμον
hymettium > Αττική.


Δευτέρα 11 Απριλίου 2011

Symphytum bulbosum

Πάρνηθα 11/04/2008 Μακρυχώραφο

Το Symphytum bulbosum (K.F. Schimp. 1825) είναι μεσογειακό φυτό με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα.
Βιότοπος: υγρές και σκιερές θέσεις, ρέματα σε υψόμετρα 0-1900 μ.
Πολυετές φυτό με λεπτό ρίζωμα και ακανόνιστους κονδύλους. Συμπαγής ταξιανθία με άνθη κρεμ-λευκά.
Άνθιση: τέλη Μαρτίου - μέσα Ιουνίου.

Ετυμολογία:
Symphytum < συν + φυτό ==> φυτό που αναπτύσσεται σε ομάδες.
bulbosum < bulbus (λατιν.) βολβός = βολβώδες.

Σάββατο 9 Απριλίου 2011

Tulipa australis

Υμηττός 09/04/2008

Η Τουλίπα η νότια (Tulipa australis, Link 1799) έχει ευρεία εξάπλωση στην Ανατολική και Νότια Ευρώπη, την Ιβηρική χερσόνησο και την Βόρεια Αφρική. Ευδοκιμεί στην στεριανή Ελλάδα και από τα νησιά στην Θάσο και την Νάξο.
Βιότοπος: λιβάδια και πετρώδεις τοποθεσίες στην ορεινή ζώνη και σε υψόμετρα 500 - 2200 μέτρων.
Άνθη: κίτρινα με ωοειδή τέπαλα.
Άνθιση: Απρίλιος - Ιούνιος, ανάλογα με το υψόμετρο.
Εξάπλωση στην Αττική: Πάρνηθα, Υμηττός, Πεντέλη.
Ετυμολογία:
Tulipa > από τουρκική túlipand, τουρμπάνι.
australis > auster νότιος άνεμος > νότιος.

Παρασκευή 8 Απριλίου 2011

Aubrietia deltoidea

Πάρνηθα 08/04/2008

Η Ωμπριέτα η δελτοειδής [Aubrieta deltoidea (L.) D.C. 1821] είναι μεσογειακό φυτό με εξάπλωση σε όλη την Ελλάδα.
Φυτό της ορεινής ζώνης, χλοάζoν που δημιουργεί συχνά μικρά μαξιλάρια.
Τα φύλλα είναι σπατουλοειδή-ρομβοειδή, χνουδωτά με αραιή οδόντωση.
Βιότοπος: σχισμές βράχων, χαράδρες.
Άνθη ιώδη ή ρόδινα με κίτρινο φάρυγγα. Τα δύο από τα 4 σέπαλα φέρουν ένα μικρό εξόγκωμα.
Ανθίζει από τα τέλη Μαρτίου.

Ετυμολογία:
Aubrieta > γένος αφιερωμένο στον ζωγράφο Claude Aubriet - Ωμπριέ (1665 - 1742), συνοδό του Tοurnefort στο ταξίδι του στην Ανατολή.
deltoidea > από το ελληνικό γράμμα Δέλτα - αναφορά στο σχήμα των φύλλων = δελτοϊδής.

Πεντέλη 22/03/2009 Pentelikon

Πέμπτη 7 Απριλίου 2011

Valeriana tuberosa

Υμηττός 07/04/2011

Η Βαλεριάνα η κοδυλόριζη (Valeriana tuberosa L. 1753) είναι φυτό της Ευρώπης και της ΝΔ Ασίας. Εξαπλώνεται σε όλη την στεριανή Ελλάδα.
Πολυετές φυτό με δυνατό, όρθιο, κοκκινωπό βλαστό και τα κατώτερα φύλλα ακέραια, ενώ τα ανώτερα είναι πτεροσχιδή με λοβούς επιμήκεις, αυτός της κορυφής μακρύτερος από τους υπόλοιπους.
Βιότοπος: βραχώδεις θέσεις, χωράφια.
Άνθη λευκορόδινα που φύονται σε πυκνό ημισφαιρικό κόρυμβο.
Ανθίζει από τον Απρίλιο.

Ετυμολογία:
Valeriana > αφιερωμένο στον Galerio Valerio (Γαλέριο Βαλέριο), σύζυγο της κόρης του Διοκλητιανού = Βαλεριάνα.
tuberosa > tuber οίδημα, κόνδυλος = γεμάτη κονδύλους, κονδυλόριζη.


Δευτέρα 4 Απριλίου 2011

Campanula drabifolia

Λαύριο 12/04/2009



Η Καμπανούλα η δραπόφυλλη (Campanula drabifolia Sm. 1806) είναι ενδημική της Στερεάς Ελλάδας, Πελοποννήσου και Ιονίου.
Φυτό μικροσκοπικό, με πλατιά και οδοντωτά φύλλα.
Βιότοπος: πετρώδεις θέσεις, σχισμές βράχων, φρύγανα. Προτιμά ασβεστολιθικά εδάφη.
Άνθη: μικρά, ιώδη-μπλε.
Άνθιση: Μάρτιος - Μάιος.
Εξάπλωση: σε όλη την Αττική σε χαμηλά υψόμετρα, μέχρι 300-400 μέτρα.

Ετυμολογία:
Campanula > campana (λατιν.) < campanula υποκοριστικό.
drabifolia > draba δράβη (Διοσκουρίδης) + folium φύλλο = με φύλλα σαν ου φυτού draba δράβη = δραβόφυλλη.
draba > δράβη (φυτό που αναφέρει ο Διοκσουρίδης). Ο De Theis γράφει ότι, σύμφωνα με τον Λινναίο, «δράβη» σημαίνει ξινή, πικάντικη, με αναφορά στη γεύση των φύλλων.


Κυριακή 3 Απριλίου 2011

Matricaria chamomilla χαμομήλι


Χαμομήλι ονομάζουμε μια μικρή μαργαρίτα που ανθίζει χάμω στα έδαφος και έχει άρωμα που μοιάζει με το μήλο. Η ονομασία είναι αρχαία (χαμαί+μήλο) και την ερμηνεία την έχει δώσει ο Γαληνός ήδη από την όψιμη αρχαιότητα. Ο Θεόφραστος ονομάζει το χαμομήλι «Άνθεμον το αφυλλανθές», κατ’ αντίθεση με το «Άνθεμον το φυλλώδες» που είναι οι μαργαρίτες με ψηλούς βλαστούς. Πράγματι, η ανθοφορία του χαμομηλιού είναι τόσο πυκνή ώστε δεν φαίνονται τα φύλλα του και δίνει την εντύπωση ότι δεν έχει φύλλα και είναι «αφυλλανθές».
Το χαμομήλι είναι δημοφιλές και βασικό θεραπευτικό βότανο από τα προϊστορικά χρόνια. Ο Ιπποκράτης, ο Διοσκουρίδης και οι άλλοι αρχαίοι γιατροί το χρησιμοποιούσαν ως άριστο αντισηπτικό και καταπραϋντικό φάρμακο για ένα πλήθος παθήσεων. Το χαμομήλι περιέχει αιθέριο έλαιο, φλαβονοειδή, κουμαρίνες και χολίνη. Το εκχύλισμα του χαμομηλιού και σήμερα έχει σημαντική χρήση για κομπρέσες στα μάτια και πλύσεις του στόματος και των αυτιών. Είναι χαλαρωτικό και ηρεμιστικό. Φαρμακευτικά είναι τα άνθη του χαμομηλιού που έχουν ιδιότητες αντιφλογιστικές, χωνευτικές, σπασμολυτικές, επουλωτικές, αντιφυσητικές, αντιαλλεργικές, λιποδιαλυτικές, καταπραϋντικές, αντιφλεγμονώδεις. Είναι ομοιοπαθητικό φάρμακο. Το χαμομήλι φύεται άφθονο στην Ευρώπη.
Επίσημο βοτανικό όνομα: Matricaria recutita L.1753.
Συνώνυμα: Matricaria chamomilla L. 1753 & Chamomilla recutita (L.) Rauschert 1974
Ετυμολογία:
Matricaria > matrix -icis μήτρα, επειδή θεωρείται εμμηναγωγό > ή από mater μητέρα
recutita > re (επαναληπτικό) + quatio κινώ, κουνώ = ανακινούμενο
chamomilla > χαμαί + μήλον (επειδή έχει άρωμα που μοιάζει με μήλο) = χαμομήλι.

Παρασκευή 1 Απριλίου 2011

Anchusa undulata subsp. hybrida

Λαύριο 12/04/2009

Η άγχουσα η κυματιστή υποείδος η υβιδική [Anchusa undulata subsp. hybrida [(Ten.) Cout. 1813] είναι μεσογειακό φυτό με εξάπλωση σε όλη την Ελλάδα.
Μονοετές, τριχωτό φυτό, με φύλλα συγκετρωμένα στην βάση, μεγάλα, λογχοειδή, κυματιστά στα χείλη.
Βιότοπος: αγροί, πρανή, άκρες δρόμων.
Άνθη μέχρι 5 στις άκρες των βλαστών, μκρά, χοανοειδή, μπλε ή ρόδινα με οξυκόρυφα πέταλα.
Ανθίζει από τον Μάρτιο.

Ετυμολογία:
Anchusa > άγχουσα (φυτό που αναφέρουν οι αρχαίοι Έλληνες συγγραφείς με φαρμακευτικές και καλλωπιστικές ιδιότητες).
undulata > > undula κυμάτιον, κυματάκι > unda κύμα  = κυματιστή (από τα φύλλα της).
hybrida > hibrita & ibrida (λατιν.) υβρίδιο = υβριδική.