Euphorbia rigida

Κιθαιρώνας  24-02-2013

Η Ευφορβία η άκαμπτη (Euphorbia rigida M. Bieb. 1808) είναι φυτό της Μεσογείου και την ΝΔ Ασίας. Στην χώρα μας εξαπλώνεται σε Ανατολικό Αιγαίο, Πελοπόννησο, Στερεά Ελλάδα και Ιόνιο (Κεφαλονιά).
Συνώνυμο: Euphorbia biglandulosa Desf.
Μοιάζει με την Euphorbia myrsinites, αλλά γενικά είναι ψηλότερο φυτό, με αρκετούς ανερχόμενους βλαστούς με ύψος 40-80 εκ. Φύλλα λογχοειδή.
Φύεται σε βραχώδεις πλαγιές, σε υψόμετρα 100-1100 μ. και περιστασιακά μέχρι τα 1700 μέτρα. Συχνά σχηματίζει μεγάλες αποικίες.
Ανθίζει από τα τέλη Μαρτίου μέχρι τις αρχές Ιουνίου, ανάλογα με το υψόμετρο.

Ετυμολογία:
Euphorbia > ευ (καλώς) + φέρβω (τρέφω, βοσκω) και φορβή (τροφή, βοσκή) [2] Σύμφωνα με τον Πλίνιο, από το γιατρό Εϋφορβο που ανακάλυψε τις θεραπευτικές ιδιότητες του φυτού. [3] Σύμφωνα με τον Treccani από το λατινικό euphorbium, που προέρχεται από το ελληνικό «ευφόρβιον».
rigidus, a, um > rigeo άκαμπτο, σκληρό = άκαμπτη.

Reichardia picroides

Περισσός  13-03-2014

Η Reichardia picroides [(L.) Roth 1787] είναι μεσογειακό φυτό με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα.

Βιότοπος: ελαιώνες, χωράφια, βραχώδεις και χαλικώδεις παράκτιοι οικότοποι σε υψόμετρα συνήθως σε 0-300 μ. και περιστασιακά ψηλότερα.

Πολυετές φυτό με έντονο ξυλώδες απόθεμα. Φύλλα γραμμοειδή, οδοντωτά, γυαλιστερά. Βλαστοί ανερχόμενοι 15-50 εκ.

Άνθιση: μέσα Μαρτίου - αρχές Ιουλίου.

Ετυμολογία:

Reichardia < γένος αφιερωμένο στον Γερμανό ιατρό και βοτανολόγο Johann Jacob (Jakob) Reichard (1743-1782).

picroides < Picris (< πίκρος) + είδος = πικροειδής (επειδή μοιάζει με το γένος Picris).

Eruca vesicaria

  Τουρκοβούνια  13-03-2014

Η Eruca vesicaria [(L.) Cav. 1802] είναι μεσογειακό φυτό με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα.

Κοινό όνομα: ρόκα.

Βιότοπος: λιβάδια, μπάζα, παλιά χωράφια, φρύγανα, αμμώδεις παράκτιες θέσεις σε υψόμετρα 0-400 (-1000) μ.

Ετήσιο ή διετές ποώδες φυτό ύψος 20-50 εκ. Καλλιεργείται από την ρωμαϊκή εποχή ως σαλατικό. Δεν υπάρχουν διαφορές ανάμεσα στα άγρια και τα καλλιεργούμενα φυτά.

Βασικά φύλλα λυροειδή. Άνθη με πέταλα ανοιχτό κίτρινο ή κρεμ και καφέ-μοβ φλέβες.

Άνθιση: Μάρτιος - Μάιος.

Ετυμολογία:

Eruca < αρωματικό φυτό (είδος κράμβης) που αναφέρεται από τον Οράτιο και άλλους Λατίνους συγγραφείς.

vesicaria < vesica κύστη ==> επειδή βοηθάει την λειτουργία της ουροδόχου κύστης.

Ophrys reinholdii

Υμηττός 16-04-2013

Η Οφρύς του Ρέινχολντ (Ophrys reinholdii H. Fleischmann 1907) είναι μια εΟρχιδέα με κύρια εξάπλωση στην Ελλάδα και το Αιγαίο.
Περιγράφτηκε το 1907 από την Αττική και την Κέρκυρα. Κατανέμεται κυρίως στο Ιόνιο, Νότια Πελοπόννησο και νησιά του Ανατολικού Αιγαίου
Βιότοπος: φρυγανότοποι, θαμνώνες, ανοίγματα δασών, παρυφές δρόμων και μονοπατιών.
Άνθος: Τρίλοβο, σκούρο καφέ ή μαύρο, με έντονη τριχοφυΐα και λαμπερό γαλάζιο θυρεό. Σέπαλα ρόδινα ή πράσινα.
Άνθιση: Μάρτιος - Απρίλιος.
Στην Αττική φύεται στον Υμηττό.

Ετυμολογία:
Ophrys > Οφρύς (φρύδι). Δεν είναι ξεκάθαρο σε ποια χαρακτηριστικά του γένους Ophrys αναφέρεται το όνομα ενώ υπάρχει και το ενδεχόμενο γλωσσικής παρερμηνείας
reinholdii > αφιερωμένο στον Karl Heinrich Theodor Reinhold (1834-1880), Γερμανό φυσικό και εθνογράφο που εργάστηκε ως γιατρός στο ελληνικό ναυτικό στην περίοδο της Βαυαροκρατίας.

Borago officinalis

Γεράνεια 20-03-2014

Το Μπόραγο το φαρμακευτικό (Borago officinalis L. 1753) είναι μεσογειακό φυτό. Φύεται στο  μεγαλύτερο μέρος της Ελλάδας, με εξαίρεση το βορειοδυτικό τμήμα.
Είναι μονοετές φυτό, πλούσιο σε κάλιο και άλλα νιτρικά άλλατα, χαρακτηριστικά που του δίνουν πολλές φαρμακευτικές χρήσεις.
Βλαστός πολύκλαδος, τριχωτός.
Φύλλα μεγάλα, έμμισχα, ωοειδή στην βάση, ενώ τα ανώτερα είναι μικρότεραμ επιφυή.
Φύεται σε φρύγανα, λιβάδια, καλλιεργημένα ή μη χωράφια.
Άνθη αστεροειδή σε μακρείς ποδίσκους, κατανεύοντα, γαλάζια.
Ανθίζει από τον Μάρτιο.

Ετυμολογία:
Borago > burra τριχωτό ένδυμα των Λατίνων - αναφορά στα τριχωτά φύλλα = Μπόραγο
officinalis > offícina, μεσαιωνικό εργαστήριο για παρακευή φαρμάκων και αρωμάτων = φαρμακευτικό. 

Γεράνεια 20-03-2014

Anacamptis collina

Δαφνί 16-02-2011

Η Ανακαμπτίς του λόφου [Anacamptis collina (Banks & Sol. ex Russell) R.M.Bateman, Pridgeon & M.W.Chase 1997] είναι μεσογειακό και ασιατικό ορχιδέα. Περιγράφτηκε το 1798 από το Χαλέπι της Συρίας. Στην Ελλάδα την βρίσκουμε σποραδικά στην Λακωνία, τις Κυκλάδες, τα Δωδεκάνησα και στην Κρήτη όπου είναι συχνή.
Συνώνυμα: Orchis collina.
Ρωμαλέο φυτό μέχρι 40 εκατοστά. Φύλλα 3-10, λογχοειδή, γυαλιστερά, άστικτα.
Βιότοπος: φρύγανα, λιβάδια, ξερά λιβάδια, ανοικτό περιβάλλον σε υψόμετρα μέχρι 1300 μέτρα.
Άνθη: Κυλινδρική ταξιανθία με 3-20 μέτρια ρόδινα ή λευκά άνθη.
Άνθιση: Ιανουάριος (στα χαμηλά) - Μάρτιος με πιο εύρωστα φυτά.
Εξάπλωση στην Αττική: Πεντέλη, Αιγάλεω, Ποικίλο, Βραυρώνα, Αίγινα.

Ετυμολογία:
Anacamptis > ανά + κάμπτω (από την κάμψη των γυρεομαγματων προς τα πίσω).
collínus, a, um > cóllis λόφος, βουνό = του λόφου.

Δαφνί 16-02-2011

Melilotus italicus

Υμηττός 20/04/2011

Ο Melilotus italicus, (L.) Lam. 1779, είναι μεσογειακό φυτό με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα.
Όρθιο, διακλαδισμένο, πολυετές φυτό, ύψους 20-60 εκ.
Φύλλα με φυλλάρια πριονωτά, στρογγυλεμένα στο άκρο και σφηνοειδή στην βάση. Τα ανώτερα με φυλλάρια πιο στενά. Παράφυλλα ακέραια.
Βιότοπος: φρύγανα, χωράφια σε αγραναύπαση, παράκτιοι βιότοποι, ανοίγματα δασών, σε υψόμετρα 0-900 μ.
Άνθη: βότρεις 1,5-3 εκ. με πολλά κίτρινα άνθη, μήκους 6-9 χιλ. Χέδρωπες σφαιρικοί.
Ανθίζει Μάρτιο - Μάιο.
 
Ετυμολογία:
Melilotus > μέλι + lotus (είδος τριφυλλιού με παρόμοιο άνθος).
italicus > Italia.

Υμηττός 20/04/2011

Centaurea iberica subsp. holzmanniana

Πάστρα 07-07-2013

Η Κενταύρια η ιβηρική υποείδος του Χόλτζμαν [Centaurea iberica Trev. subsp. holzmanniana (Boiss.) Dostál 1976] είναι ενδημική της Στερεάς Ελλάδας και της Πελοποννήσου.
Πολυετές φυτό με μορφή μικρού θάμνου και ύψος έως 30 εκατοστά.
Φύλλα πράσινα με αραιές άκαμπτες τρίχες και οδοντωτή περιφέρεια.
Ανώτερα φύλλα λογχοειδή.
Βιότοπος: λιβάδια, παλιά χωράφια, παρυφές δρόμων, ανοιχτές εκτάσεις.
Άνθη: ανθίδια σε βαθύ μοβ, αδενώδη, τα εξωτερικά ελαφρώς λυγισμένα.
Άνθιση: Ιούνιος - Ιούλιος.
Εξάπλωση στην Αττική: Πάρνηθα, Πάστρα.

Ετυμολογία:
Centaurea > Centaurus > Κένταυρος (ο Κένταυρος Χείρων ήταν γιατρός και δάσκαλος του Ασκληπιού).
iberica > > Ιβηρία, αρχαία ελληνική ονομασία Ισπανίας και Πορτογαλίας = ιβηρική.
holzmanniana > αφιερωμένο στον Γερμανό βοτανικό Timoleon Holzmann (1843-?) που ερεύνησε στην Ελλάδα.

Ophrys attica

Πάρνηθα 27-03-2010

Η ορχιδέα Οφρύς της Αττικής [Ophrys attica (Boiss. & Orph.) B. D. Jackson 1894] Περιγράφτηκε από την
Αττική το 1859 ως Ophrys arachnites var. attica Boiss. & Orph. και ως ξεχωριστό είδος από τον Jackson το 1894. Έχει ευρύτερη εξάπλωση στην ηπειρωτική Ελλάδα, εκτός από την Μακεδονία και την Θράκη.
Απουσιάζει από τις Κυκλάδες και την Κρήτη.
Συνώνυμο: Ophrys umbilicata Desfontaines subsp. attica, J. J. Wood 1983.
Βιότοπος: θαμνότοποι, φρυγανότοποι, παρυφές δρόμων και μονοπατιών, διάκενα πευκοδασών σε ηλιόλουστα ή ημισκιερά εδάφη.
Άνθη: Καφετιά, με πράσινο περιάνθιο και κάμψη του μεσαίου σέπαλου.
Άνθιση: αρχές Μαρτίου - μέσα Απριλίου.
Έχει ευρεία εξάπλωση στην Αττική με μεγάλους πληθυσμούς στην Λαυρεωτική και στα Τουρκοβούνια. Σπάνια στην Πάρνηθα.

Ετυμολογία:
Ophrys > Οφρύς (φρύδι). Δεν είναι ξεκάθαρο σε ποια χαρακτηριστικά του γένους Ophrys αναφέρεται το όνομα ενώ υπάρχει και το ενδεχόμενο γλωσσικής παρερμηνείας.
attica  >  Αττική.

Cardopatium corymbosum

Λαύριο 28/05/2013

Το Cardopatium corymbosum  [(L.) Pers. 1807] είναι μεσογειακό φυτό από την Ιταλία και ανατολικότερα.

Συνώνυμο: Echinops corymbosus L.

Έχει ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα, κυρίως σε παραθαλλάσιες περιοχές.

Βιότοπος: παράκτια ενδιαιτήματα, άκρες δρόμων, ξηρά λιβάδια, αρχαιολογικοί χώροι σε υψόμετρα 0-400 μ.

Πολυετές είδος. Φύλλα ακανθώδη με αιχμηρά άκρα, της βάσης σε ρόδακα.

Άνθιση: τέλη Μαΐου - αρχές Αυγούστου.

Ετυμολογία:

Cardopatium (ή Cardopatum) < Carduus + patulum (< pateo ευρύ, εκτεταμένο) ==>  αναφορά στην γενική εμφάνιση του φυτού.

corymbosum < κόρυμβος (κορυφή) ==> επειδή τα άνθη, ανεξάρτητα από το ύψος των ποδίσκων, εμφανίζονται στο ίδιο επίπεδο.

Carduus < carduus (λατιν.) αγκάθι (ελλ. κάρδον») < ίσως από «άρδις» (αιχμή του βέλους.