Οι ορχιδέες του Υμηττού το 1924

από πεζοπορικό κείμενο 19/04/1924

ΚΟΡΥΦΟΓΡΑΜΜΗ ΥΜΗΤΤΟΥ


« Μετά του Θεοδώρου κάμνομε μοναδική διαδρομήν εις τον Υμηττόν. Ανεξαρτήτως της τοπογραφικής μου ερεύνης αξιζει αυτάς τας ημέρας του Απριλίου διαδρομή δωδεκάωρος μόνον δια τον πλούτον των ορχεοειδών αγριολούλουδων του όρους. Όλων των χρωμάτων και των λεπτών δαντελλωτών διαμορφώσεων θάλλουν τα άνθη της οικογενείας ταύτης. Ποία να πρωτοαναφέρει κανείς. Τα διαφορόχρωμα φουστανάκια εις τους υψηλούς των μίσχους ή τα χαμηλά εκείνα αβρότατα ωχρόλευκα με την μορφήν μελίσσης. Κανέν όρος της Αττικής δεν έχει την ποικιλίαν των ορχεοειδών όσον ο Υμηττός. Μονάχα οι πρωτοβουλίαν ορειβασίας έχοντες δύνανται να απολαύσουν τον πραγματικόν Υμηττόν...»


Οι ορχιδέες του Υμηττού με την ποικιλία, τον αριθμό και την πυκνότητά τους είχαν εντοπιστεί από αρκετά παλιά, όπως δείχνει και το κείμενο που αναδημοσιεύω. Ειδικά η πυκνότητα της φύτρωσής τους είναι η μεγαλύτερη στην Ευρώπη. Δεν μένει παρά να απολαύσουν τις ορχιδέες του Υμηττού και οι σημερινοί επισκέπτες του.

Σκαραμαγκάς 1933

(c) ΕΛΙΑ

Salvia pomifera subsp. calycina

Υμηττός 24/05/2010

Η Salvia pomifera subsp. calycina (Sm.) Hayek 1829, είναι φυτό της Ανατολικής Μεσογείου, με εξάπλωση σε Θεσσαλία, Στερεά Ελλάδα, Εύβοια, Πελοπόννησο, Κυκλάδες, Εύβοια και Ανατολικό Αιγαίο.
Φυλλοβόλος θάμνος, ύψους 1 μέτρου, με όρθιους βλαστούς.
Φύλλα απλά, επιμήκη, γκριζοπράσινα, κάπως τραχιά.
Βιότοπος: πετρώδεις και βραχώδεις τοποθεσίες, σε υψόμετρα 0 - 400 (-800) μ.
Άνθη μεγάλου μεγέθους, στο κατω τμήμα υπόλευκα και στο πάνω τμήμα μπλε-γαλάζια.
Ανθίζει από τον Απρίλιο.
Το αρχικό όνομα Salvia calycina δόθηκε σε φυτά από τον Υμηττό το 1806.

Ετυμολογία:
Salvia > sálvo θεραπεύω, διασώζω - όνομα που χρησιμοποιεί ο Πλίνιος γαι το φασκομηλο Salvia officinalis για τις θεραπευτικές του ιδιότητες.
pómifer, era, erum > pómum μήλο + φέρω ==> αναφορά στους καρπούς του φυτού = μηλοφόρος.   
calýcinus, a, um > κάλυξ - από τον ευδιάκριτο σαν ποτήρι κάλυκα.

Η πηγή «Κιθάρα»

Βρίσκεται στο πρώην βασιλικό Κτήμα Τατοΐου. Ονομάστηκε «Κιθάρα» από μια δεξαμενή σε σχήμα κιθάρας, που χτίστηκε για να μαζεύει το νερό. Ας πούμε ότι η «Κιθάρα» ήταν και η πρώτη πισίνα της Αττικής. Ένας παλιός και καλός χωματόδρομος οδηγεί στην πηγή, από όπου συνεχίζονται διάφορες μικρές και μεγάλες διαδρομές.

Centaurea attica

Πάρνηθα 01/06/2010

Η Κενταύρια η αττική (Centaurea attica Nyman 1967 subsp. attica) είναι ενδημική κυρίως των βουνών της Αττικής ενώ αναφέρεται και από την Εύβοια.
Πολυετές πολύκλαδο φρύγανο με μεγάλη ποικλιομορφία Έχει λεπτούς, όρθιους βλαστούς μέχρι 35 εκατοστά, καλυμμένους με λευκό χνούδι.
Βιότοπος: πετρώδεις και βραχώδεις θέσεις, ξηρές και άγονες τοποθεσίες, σε υψόμετρα 500-1400 μ.
Ανθίδια ρόδινα και υπάνθιο μέχρι 1εκ. διάμετρο, με βράκτια βλεφαριδωτά, σκούρα στην κορυφή με το μεσαίο αγκάθι μέχρι 7χιλ.
Άνθιση: Μάιος - Αύγουστος.
Εξάπλωση στην Αττική: Πάρνηθα, Υμηττός, Πεντέλη...

Ετυμολογία:
Centaurea > Centaurus > Κένταυρος (ο Κένταυρος Χείρων ήταν γιατρός και δάσκαλος του Ασκληπιού).
attica > Αττική.

Sedum urvillei (=Sedum sartorianum)

Πεντέλη 07/07/2009

Hieracium pannosum

Πάρνηθα 15/06/2010

Το Hieracium pannosum (Boiss. 1844) είναι φυτό των Βαλκανίων και της Ανατολίας με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα.

Βιότοπος: ξηρές βραχώδεις και πετρώδεις θέσει σε υψόμετρα 700-1900 μ.

Πολυετές φυτό, πολύμορφο που έχει χωριστεί σε 7 υποείδη ( (Vascular plants of Greece, an annotated checklist, 2013).

Ολόκληρο το φυτό με πυκνό αστεροειδές τρίχωμα. Βλαστοί 10-45 εκ., μέτρια διακλαδισμένοι. Άνθη κίτρινα.

Άνθιση καλοκαιρινή.

Ετυμολογία:

Hieracium < ιεράκιον (φυτό που αναφέρει ο Διοσκουρίδης).

pannosum (λατιν.) = τραχύ.

Rosa canina

άγρια τριανταφυλλιά
Πάρνηθα 01/06/2010 Parnis

Lonicera etrusca

Πεντέλη 07/07/2009

Η Λονίτσερα η ετρούσκη [Lonicera etrusca (Santi 1795)] είναι μεσογειακό φυτό με εξάπλωση σε όλη την Ελλάδα.
Κοινό λαϊκό όνομα: αγιόκλημα, αγριοαγιόκλημα.
Αειθαλής θάμνος με βλαστούς πολύκλαδους και φύλλα γλαυκά, μεγάλα μέρχι 8 εκ., λεία, τα ανώτερα ενωμένα, περίβλαστα.
Βιότοπος: θαμνώνες, δάση, βραχώδεις πλαγιές.
Ανθική στεφάνη σωληνοειδής, δίχειλη, λευκή ή ρόδινη, με μακρείς λευκούς στήμονες.
Ανθίζει από τον Μάιο.

Ετυμολογία:
Lonicera > γένος αφιερωμένο με τον Γερμανό ιατρό και βοτανικό Adam Lonitzer (Lonicerus, 1528-1586).
etrusca > Etruria Ετρουρίa, αρχαία περιοχή της Ιταλίας, στη σημερινή Τοσκάνη.

Lathyrus grandiflorus

Πάρνηθα 01/06/2010

Ο Λάθυρος ο μεγανθής (Lathyrus grandiflorus Sm. 1813) είναι φυτό της Κεντρικής και Νότιας Βλακανικής και τοπικά της Νότιας Ιταλίας και της Σικελίας. Έχει ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα, εκτός της Κρήτης.
Ανακαλύφθηκε από τον το Sibthorp, πιθανότατα στη χερσόνησο του Άθω, και απεικονίστηκε στην υδατογραφία 698 της Flora Graeca (1832).
Πολυετές φυτό, χνουδωτό, με  βλαστούς 30-150 εκ.
Βιότοπος: βραχώδεις πλαγιές, ανοίγματα δασών, παρυφές δασικών δρόμων, σε υψόμετρα 300-1400 (-1800) μ.
Φύλλα με 1, σπάνια 2-3, ζεύγη φυλλαρίων. Φυλλάρια ωοειδή 25-50  χιλ. Παράφυλλα γραμμοειδή. Έλικες τρισχιδείς.
Άνθη μεγάλα, 25-30 χιλ., ανά 1-4. Στεφάνη με πέτασο ρόδινο και πτέρυγες πορφυρές. Χέδρωπας λείος.
Ανθίζει Μάιο - Ιούλιο.

Ετυμολογία:
Lathyrus > λάθυρος (λαθούρι).
grandiflorus > grandis (μέγας) + flos floris (άνθος) = μεγανθής.