Galanthus reginae-olgae με φόντο την Αθήνα

Υμηττός 23/11/2013

Ο Γάλανθος της Βασίλισσας Όλγας (Galanthus reginae-olgae Orph 1876) είναι βολβώδες φυτό με περιορισμένη εξάπλωση στην Δυτική Ελλάδα, Ανατολική Αδριατική και Σικελία. Στην Αττική υπήρχε μία αναφορά του 1884 (Mahaffy) από τον Υμηττό αλλά από τότε το φυτό δεν είχε βρεθεί. Ξαναβρέθηκε στον Υμηττό το 2009 από τους Πηνελόπη Δεληπέτρου και Ερωτόκριτο Καλογερόπουλο.
Το φυτό περιέγραψε το 1876 από τον Ταΰγετο ο Θεόδωρος Ορφανίδης.
Ο Γάλανθος της Βασίλισσας Όλγας» ανθίζει το φθινόπωρο (Σεπτέμβριος - Νοέμβριος) σε υψόμετρα 50-1300 μ., συνήθως σε υγρές θέσεις με πλατάνια και σε μεγάλα υψόμετρα σε δάση ελάτης.
Φύλλα γλαυκοπράσινα με πλάτος 5-12 χιλιοστά, που εμφανίζονται αμέσως μετά την άνθιση. Εξωτερικά πέταλα λογχοειδή. Εσωτερικά πέταλα με στενή ανοιχτοπράσινη κηλίδα στο άκρος τους.

*** Ο «Γάλανθος της βασίλισσας Όλγας» περιλαμβάνεται στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων & Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας (εκδ. 1995).

Ετυμολογία:
Galanthus > γάλα + άνθος - επειδή τα άνθη είναι λευκά σαν το γάλα. Γάλανθος.
reginae-olgae > αφιερωμένο στην Βασίλισσα Όλγα..

Crocus pallasii από τον Υμηττό

Υμηττός 26/10/2013

Ο Κρόκος του Πάλλας (Crocus pallasii, Coldb. 1817) έχει ευρεία διασπορά, από τα Βαλκάνια και την Τουρκία μέχρι την Ιορδανία και το Ιράν.
Η γνωστή του εξάπλωση στην Ελλάδα περιλαμβάνει την Λέσβο, Χίο, Σάμο, Δράμα, Όσσα. Το 2007 εντοπίστηκε ένας πληθυσμός του στον Υμηττό, με αβέβαιη προέλευση.
Έχει μοβ περιάνθιο με σκούρες νευρώσεις. Στίγματα στύλου κόκκινα, ακέραια, κοντά. Ανθήρες κίτρινοι στο ίδιο μήκος με τα στίγματα.
Άνθιση: Οκτώβριος – Νοέμβριος σε υψόμετρα 50 –2500 μ.
Βιότοπος: πετρώδεις και βραχώδεις πλαγιές λόφων, αραιοί θαμνότοποι.

Ετυμολογία:
Crócus > κρόκος (πιθανώς από την κρόκη, υφάδι).
pallasii > αφιερωμένος στον Γερμανό βοτανικό P.S. Pallas, ερευνητή της χλωρίδας Ρωσίας και Κριμαίας.
 

Υμηττός 30/11/2011

Υμηττός 03/11/2007

Υμηττός 03/11/2007

Pulicaria dysenterica

Πάρνηθα 05/10/2008

Η Pulicaria dysenterica [(L.) Bernh. 1800] εξαπλώνεται στην Ευρώπη, την Βόρεια Αφρική και τη ΝΔ Ασία. Έχει ευρεία κατανομή σε όλη την Ελλάδα.

Βιότοπος: άκρες δασών, παράκτια ενδιαιτήματα, άκρες δρόμων σε υψόμετρα 0-600 (1200) μ.

Πολυετές ριζωματώδες φυτό, ύψους 20-70 εκ.

Άνθιση: Ιούνιος - Οκτώβριος.

Ετυμολογία:

Pulicaria < herba pulicaria < pulex pulce ==> φυτό που αναφέρεται από τον Serenus Sammonicus, συγγραφέα ενός βοτανοφαρμακευτικού ποιήματος, πιθανώς επειδή θεωρείται ικανό να αποκρούει ψύλλους ή να έχει φαρμακευτικές ιδιότητες σε περιπτώσεις ερεθισμού από τα τσιμπήματά τους.

dysenterica < δυσεντερία ==> επειδή υποτίθεται ότι θεράπευε την δυσεντερία.

Parkinsonia aculeata

Περισσός 03/10/2013 Τουρκοβούνια

Η Parkinsonia aculeata είναι ξενικό δέντρο από το Μεξικό, που συνήθως το συναντάμε σε θέσεις με μπάζα. Έχει, πάντως, ενδιαφέροντα άνθη...

Ετυμολογία:
Parkinsonia > αφιερωμένο στον Άγγλο βοτανικό John Parkinson (1567-1650)
aculeatus, a, um > acúleus αγκάθι, κεντρί = ακιδωτή.

Centaurea cithaeronea

Κιθαιρώνας 07/07/2013

Η Κενταύρια του Κιθαιρώνα Centaurea cithaeronea Phitos & Constantinidis 1993) είναι ενδημική του Κιθαιρώνα (τρεις θέσεις) και του Ελικώνα (μία θέση).
Πολυετές φυτό διακλαδιζόμενο υπόγεια. Φύλλα και βλαστοί με πυκνό εριώδες τρίχωμα. Σχηματίζει μικρές συστάδες που ανυψώνονται λίγα εκατοστά από το έδαφος.
Βιότοπος: πετρώδεις και χαλικώδεις θέσεις, σε άδενδρες πλαγιές ή σε διάκενα δασών ελάτης. Συχνά σε περιοχές με ισχυρούς ανέμους σε κορυφογραμμές.
Άνθη: κίτρινα ανθίδια.
Άνθιση: στα μέσα του καλοκαιριού, τέλη Ιουνίου - Ιούλιος.

*** Περιλαμβάνεται στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων & Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας (RDB 2009), με τον χαρακτηρισμό «Κινδυνεύον» (ΕΝ).

Ετυμολογία:
Centaurea > Centaurus > Κένταυρος (ο Κένταυρος Χείρων ήταν γιατρός και δάσκαλος του Ασκληπιού)
achaia > Αχαΐα.
cithaeronea > Κιθαιρώνας.

Alkanna graeca subsp. baeotica

Κιθαιρώνας 20/04/2013

Η Αλκάννα η ελληνική υποείδος βοιωτική (Alkanna graeca Boiss. & Spruner 1844 subs. baeotica (A.DC.) Nyman 1881) είναι ενδημική της Στερεάς Ελλάδας, Θεσσαλίας, Εύβοιας και Πελοποννήσου. Φύεται σε βραχώδεις και πετρώδεις τοποθεσίες, σε ορεινές περιοχές και συνήθως πάνω από τα 1200m. Ανθίζει από τον Απρίλιο.

Η Alkanna baeotica περιγράφτηκε το 1846 από τον A. DC. (Alphonse De Candolle, καθηγητής Βοτανικής στο Πανεπιστήμιο της Γένοβας) και από αποξηραμένο δείγμα το Sartori από την Βοιωτία ("in campis Boeotieae"). Δύο χρόνια νωρίτερα το 1844 οι Boissieur & Spruner είχαν περιγράψει την Alkanna graeca από την Πελοπόννησο. Το 1881 ο Nyman υποβάθμισε την Alkanna baeotica σε υποείδος της Alkanna graeca, επειδή η A. graeca είχε περιγραφεί νωρίτερα. Έτσι προέκυψε η Alkanna graeca subsp. baeotica, (DC.) Nyman 1881.
Ετυμολογία:
Alkanna  < al-kanne, αραβικό όνομα φυτού, την ρίζα του οποίου χρησιμοποιούσαν οι Άραβες φαρμακοποιοί και για την χρωστική al-henna // από την ισπανική alcana henna (θάμνος), από τη μεσαιωνική λατινική Alhanna (αλχανά) , από την αραβική al-ḥinnā η χέννα
graecus, a, um < Grecia Ελλάδα. = ελληνική
baeotica < Baeotia Βοιωτία. = βοιωτική

Orobanche alba

Πατέρας 16/05/2013

Opopanax hispidus

Πατέρας 08/06/2013

Ο Οποπάναξ ο αδρότριχος [Opopanax hispidus (Friv.) Griseb. 1843] είναι φυτό της Μεσογείου και της ΝΔ Ασίας. Ανθίζει Μάιο - Ιούνιο.
Ακολουθεί η περιγραφή του από τον Διοσκουρίδη:

πάναξ Ἡράκλειος ἢ πάναξ Ἀσκληπιάδειος· οἱ δὲ κορώνιον

πάνακες Ἡράκλειον, ἐξ οὗ ὁ ὀποπάναξ συλλέγεται, πλεῖστον γεννᾶται ἐν τῇ Βοιωτίᾳ καὶ ἐν Ψωφίδι τῆς Ἀρκαδίας, ὥστε καὶ ἐπίτηδες κηπεύεσθαι διὰ τὴν ἐκ τοῦ ὀποῦ πρόσοδον. φύλλα δὲ ἔχει τραχέα, χαμαιπετῆ, χλωρὰ σφόδρα, πρὸς τὰ τῆς συκῆς, ἐν τῷ περιφερεῖ ἐπεσχισμένα πενταμερῶς· καυλὸν δὲ ὥσπερ νάρθηκος, ὑψηλότατον, ἔχοντα χνοῦν λεπτόν, λευκὸν καὶ φύλλα περὶ αὐτὸν μικρότατα· σκιάδιον δ' ἐπ' ἄκρου ὡς ἀνήθου, ἄνθος δὲ μήλινον, σπέρμα εὐῶδες καὶ πυρωτικόν, ῥίζας πλείονας ἐκ μιᾶς ἀρχῆς, λευκάς, βαρυόσμους, παχὺν ἐχούσας τὸν φλοιόν, ὑπόπικρον ἐν τῇ γεύσει. φύεται δὲ καὶ ἐν Κυρήνῃ τῆς Λιβύης καὶ ἐν Μακεδονίᾳ.

Ετυμολογία:
Opopanax > οπός (και ορός) + πάναξ, μυθικό φυτό ικανό να θεραπεύσει κάθε ασθένεια, εξ ου και πανάκεια.
hispidus = αδρότριχος.

Eryngium maritimum

Λεγραινά 28/05/2013

Τυπικό είδος των αμμωδών παραλιών με εξάπλωση σε Μεσόγειο, Μαύρη θάλασσα και Ατλαντικό. Το συναντάμε σε όλες τις ακτές της Ελλάδας.

Πολυετές φυτό με άκαμπτο στέλεχος, ευρέως διακλαδισμένο, 20-50 εκατοστών.

Φύλλα σκληρά με χοντρό τριγωνικό δόντι.

Άνθιση: Απρίλιος - Ιούλιος.

Ετυμολογία:

Eryngium < ηρύγγιον (Θεόφραστος)

maritimum < mare θαλασσα= παραθαλάσσιο

Isatis tinctoria

Ποικίλο 01/05/2013

Η Isatis tinctoria (L. 1753) subsp. tinctoria είναι ευρωμεσογειακό φυτό με διάσπαρτη  εξάπλωση στην ηπειρωτική Ελλάδα.

Βιότοπος: άκρες δρόμων, βραχώδεις πλαγιές, θαμνότοποι σε υψόμετρα 0-1700 μ.

Διετές ή ασθενώς πολυετές φυτό με ύψος 25-70 εκ. Καλλιεργείται για την παραγωγή φυσικής βαφής.

Ταξιανθία πυκνή με άνθη κίτρινα.

Άνθιση: Μάρτιος - Ιούνιος.

Ετυμολογία:

Isatis < Ισάτις ==> φυτό που αναφέρουν οι Θεόφραστος και Διοσκουρίδης και από τα φύλλα του οποίου οι αρχαίοι Έλληνες έκαναν μια βαφή βαθέος κυανού χρώματος.

tinctoria (λατιν.) < tingo βάφω < tinctus βαφή = βαφική.