Serapias vomeracea

Πάρνηθα 22/04/2012

Η Serapias vomeracea [(Burm.f.) Briq. 1910] εξαπλώνεται σε Μεσόγειο και Ανατολική Ευρώπη. Πρώτη επιστημονική περιγραφή το 1770 από την Βερόνα της Ιταλίας.
Στην Ελλάδα εξαπλώνεται κυρίως στην δυτική χώρα.
Ρωμαλέο φυτό, με ύψος 30-60 εκατοστά. Φύλλα 4-7 στενά, λογχοειδή.
Συχνά σχηματίζει συστάδες.
Βιότοπος: λιβάδια, ακαλλιέργητα χωράφια, φρύγανα, ελαιώνες, ανοιχτά δάση σε υψόμετρα μέχρι 1200 μ.
Άνθη: κοκκινωπά - κεραμιδί, με άσπρο τρίχωμα στο επιχείλιο.
Άνθιση: Μάρτιος - Ιούνιος.
Εξάπλωση στην Αττική: Πάρνηθα, Υμηττός, Σχινιάς, Βραυρώνα...
Ετυμολογία:
Serapias < Σεραπιάς, ορχιδέα που ονοματίζει ο Διοσκουρίδης < Σέραπις (και Σάραπις) ελληνοαιγυπτιακός θεός της Ελληνιστικής Εποχής.
vomeracea < vomer, vomeris (υνί) = από την μορφή σχήμα του επιχειλίου.

 

Polygala venulosa

Πικέρμι 07/03/2021

φωτογραφία Θανάσης Παπανικολάου

Το Polygala venulosa (Sm. 1813) είναι φυτό του Αιγαίου, της Δ και ΝΔ Μικράς Ασίας και της Κύπρου. Περιγράφηκε από φυτά που συνέλεξε στην Κύπρο ο 'Αγγλος βοτανικός Σίμπορπ (John Sibthorp, 1758 – 1796), δημιουργός της Flora Graeca. Υδατογραφία του φυτού από τον περίφημο Αυστριακό ζωγράφο Μπάγιερ ((Bauer Ferdinand, 1760-1826) περιλαμβάνεται στην μνημειώδη έκδοση της  Flora Graeca.
Έχει ευρεία εξάπλωση στο Αιγαίο. Στην Αττική αναφέρεται από αρκετές θέσεις στα ΝΑ χαμηλά της Πεντέλης και την Αίγινα, και επίσης από Πάρνηθα, Υμηττό και Σούνιο.
Το Polygala venulosa είναι μικρό πολυετές φυτό, ξυλώδες στη βάση, με ανερχόμενα στελέχη ύψους 5–25 εκ.
Βιότοπος: βραχώδεις πλαγιές με φρύγανα και περιστασιακά σε
ελαιώνες και άκρες αγρών, σε υψόμετρα 0-800 (-1200) μ. 
Άνθη σε απαλό ροζ ή λιλά χρώμα.
Άνθιση: μέσα Μαρτίου - Ιούνιος.
Ετυμολογία:
Polygala < πολύ + γάλα ==> επειδή υποτίθεται ότι ως ζωοτροφή ευνοεί την παραγωγή γάλακτος.
venulosa < venula μικρή φλέβα ==> επειδή χαρακτηρίζεται από μικρές φλέβες.

από την Flora Graeca

 

Malabaila aurea

Πάρνηθα 22/04/2012

Η Malabaila aurea [(Sm.) Boiss. 1872] είναι φυτό της Ανατολικής Μεσογείου. Έχει ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα, με εξαίρεση την Κρήτη και με αμφίβολη παρουσία στις Κυκλάδες.
Είναι πολυετής πόα, με ύψος από 50 εκ. έως 1 μέτρο και σκληρό, κούφιο και χνουδωτό βλαστό.
Τα φύλλα είναι τα κατώτερα ωοειδή και τα ανώτερα γραμμοειδή-λογχοειδή.
Φύεται σε γεωργικά και μεσογειακά ενδιαιτήματα.
Τα χρυσαφένια άνθη του σχηματίζουν σκιάδιο με 3-9 ακτίνες.
Ανθίζει την άνοιξη.
Ετυμολογία:
Malabaila < γένος αφιερωμένο στον Αυστριακό ιταλικής καταγωγής βοτανικό Emanuel Joseph Malabaila von Canal (1745-1826)
aurea (λατιν.) = χρυσή, χρυσαφένια.

 

Linum trigynum

Πικέρμι 25/04/2021

φωτογραφία Θανάσης Παπανικολάου

Το Linum trigynum (L. 1753) είναι μεσογειακό φυτό που εξαπλώνεται μέσω Κύπρου και Συροπαλαιστίνης προς το Βόρειο Ιράν. Έχει ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα αλλά είναι περισσότερο συχνό στην περιοχή του Αιγαίου.
Βιότοπος: ξηρά λιβάδια, ελαιώνες, θαμνότοποι σε υψόμετρα 0-800 (1300) μ.
Πολύ λεπτό και ευαίσθητο φυτό με πολύ χαλαρή ταξιανθία.
Ανθίζει από τα μέσα Απριλίου.
Ετυμολογία:
Linum < λίνον (λινάρι).
trigynum < τρις + γυνή ==> με τρία θηλυκά (γυναικεία) όργανα.

Platanus orientalis

Τατόι (Δεκέλεια) 21/04/2011

 

Ranunculus lateriflorus

Δερβενοχώρια 05/04/2018

Ο Ranunculus lateriflorus (DC. 1817) είναι μεσογειακό φυτό με διάσπαρτη εξάπλωση στην Ελλάδα.
Βιότοπος: τέλματα, εποχιακά λιμνία σε υψόμετρα 0-1100 μ.
Μικρό φυτό 5-20 εκ., συχνά διακλαδισμένο από την βάση.
Άνθη μικρά, μοναχικά σε ανοιχτό κίτρινο.
Άνθιση: Απρίλιος - Ιούλιος.
Ετυμολογία:
Ranunculus < rana βάτραχος. Ο Πλίνιος γράφει ότι «ονομάζουμε ranunculus το βότανο που οι Έλληνες ονομάζουν βατράχιο» = βατράχιο, επειδή ορισμένα είδη αυτού του γένους ευδοκιμούν σε υδάτινο περιβάλλον.
lateriflorus < látus lateris πλευρά, (το) πλάγιον + flos floris άνθος ==> επειδή τα λουλούδια ανθίζουν πλαγίως.

 

Quercus coccifera

Πατέρας 23/04/2013

Το πουρνάρι (Quercus coccifera, L. 1753) είναι βασικό συστατικό της μεσογειακής (μακίας και γκαρίγκ) βλάστησης. Συνήθως έχει θαμνώδη μορφή, λόγω της βόσκησης και της ξύλευσης, αλλά μπορεί να αναπτυχθεί σε ένα πολύ ανθεκτικό δέντρο και μάλιστα μεγάλων διαστάσεων, πάνω από 15 μέτρα. Έχει ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα, σε υψόμετρα 0-1200 (1600).
Κοινό ελληνικό όνομα: πουρνάρι
Το πουρνάρι είναι το πιο διαδεδομένο είδος δρυός.
Τα φύλλα του είναι μικρά, αγκαθωτά, πιο ανοιχτόχρωμα στην κάτω πλευρά. Την άνοιξη, όταν είναι νεαρά, έχουν καφετί χρώμα και είναι μαλακά και γλυκά, αποτελώντας βασική τροφή των κατσικιών.
Στα φύλλα του πουρναριού αναπτύσσεται ο «Κόκκος ο βαφικός» (Kermococcus vernmllio), ένα ημίπτερο έντομο που το κηκίδιό του δίνει μια κόκκινη χρωστική, το κρεμέζι ή πρινοκόκκι, εξ ου και coccifera - κοκκοφόρος για το επιστημονικό επίθετο του πουρναριού
Ανθίζει Απρίλιο - Μάιο.
Ετυμολογία:
Quercus < το λατινικό όνομα της δρυός.
coccifera < coccum > κόκκος + fero φέρω = κοκκοφόρος

«ἔχει δὲ τὴν μήτραν τὰ μὲν μεγάλην καὶ φανεράν, ὡς πρῖνος δρῦς...»
Θεόφραστος

Phelipanche purpurea (Orobanche purpurea)

Κακιά Σκάλα - Γεράνεια 13/04/2013

Η Phelipanche purpurea [(Jacq.) Soják. 1972] έχει ευρεία εξάπλωση στην Ευρώπη και στην ηπειρωτική Ελλάδα.
Συνώνυμο: Orobanche purpurea (Jacq. 1762).
Βιότοπος: ξηρά, κάπως βασικά εδάφη, λιβάδια με γκρεμούς, άκρες δρόμων, χλοώδεις θέσεις συνήθως κοντά στη θάλασσα.
Ετήσιο ή πιθανώς διετές είδος. Παρασιτεί σε είδη της οικογένειας Asteraceae.
Τα άνθη μπορούν να επανεμφανιστούν μετά από δεκαετίες απουσίας, υποδηλώνοντας ότι οι σπόροι είναι μακράς διαρκείας ή ότι τα φυτά μπορούν να παραμείνουν χωρίς άνθηση για πολλά χρόνια.
Ετυμολογία:
Phelipanche < φηλός (αρχ.) απατηλός, πανούργος + άγχω (πνίγω) ==> αναφορά στον παρασιτισμό του είδους που προξενεί βλάβη στα φυτά-ξενιστές.
purpurea < πορφύρεος, πορφυρούς = πορφυρός, από το χρώμα των ανθέων.

Orobanche < όροβος (λαθούρι) + άν-χω= άγχω (πνίγω) ==> παρασιτικό που «πνίγει» τον όροβο = Οροβάγχη

Cerastium dubium

Δερβενοχώρια 05/04/2018

Το Cerastium dubium [(Bastard) Guépin 1949] είναι μεσογειακό φυτό που επεκτείνεται ως το Ιράν με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα.
Βιότοπος: υγρά λιβάδια, αμμώδεις και αργιλώδεις θέσεις σε υψόμετρα 0-700 μ.
Ετήσιο φυτό ελάχιστα διακλαδισμένο.
Ταξιανθία χαλαρή.
Άνθιση: τέλη Μαρτίου - Μάιος.
Ετυμολογία:
Cerastium < κεράτιον < κέρας ==> από την μορφή του καρπού.
dubium = αμφίβολο, αβέβαιο. 

Ranunculus peltatus

Δερβενοχώρια 05/04/1018

Ο Ranunculus peltatus (Schrank 1789) εξαπλώνεται στην Ευρώπη και σε παράκτιες περιοχές της Αφρικής. Στην Ελλάδα έχει διάσπαρτη κατανομή σε λίγες θέσεις. 
Βιότοπος: ενδιαιτήματα γλυκού νερού, εποχιακά λιμνία, τέλματα και ρυάκια με αργή ροή σε υψόμετρα 0-1200 (1500) μ.
Ετήσιο ή πολυετές φυτό. 
Βλαστός βυθισμένος έως 1 μ. με τριχοειδή αποκλίνοντα τμήματα. Φύλλα νεφροειδή με 3-5 (7 λοβούς).
Άνθη μοναχικά με 5 ή μερικές φορές περισσότερα λευκά πέταλα.
Άνθιση: Μάρτιος - Ιούνιος.
Ανθίζει Μάρτιο - Ιούνιο, ανάλογα με το υψόμετρο.
Ετυμολογία:
Ranunculus < rana (λατιν.) βάτραχος. Ο Ρωμαίος συγγραφέας Πλίνιος γράφει ότι «ονομάζουμε ranunculus το βότανο που οι Έλληνες ονομάζουν βατράχιο»
peltátus < πέλτη, μικρή ελαφριά ασπίδα (εξ ου και οι ελαφρά οπλισμένοι πελταστές) σε σχήμα ημισελήνου ==> από τα ανώτερα φύλλα που έχουν σχήμα πέλτης.
Βατράχιο ==> επειδή ορισμένα είδη αυτού του γένους ευδοκιμούν σε υδάτινο περιβάλλον όπως οι βάτραχοι.