Ophrys tenthredinifera

Υμηττός18/03/2012

Η Οφρύς η σφηκάφερη (Ophrys tenthredinifera, Willdenow 1805) είναι μεσογειακή ορχιδέα.
Περιγράφτηκε το 1805 από την Αλγερία. Στην Ελλάδα αξεπλώνεται στην δυτική, νότια και νησιωτική χώρα.
Πολύμορφο είδος με μεγάλη ποικιλομορφία.
Εύρωστο φυτό με ύψος 10-30 εκατοστά, σε αραιή ταξιανθία.
Βιότοπος: φρυγανότοποι, θαμνώνες, ακαλλιέργητα χωράφια, ανοίγματα δασών σε υψόμετρα έως 1.800 μέτρα.
Άνθη: ακέραια, συνήθως με δύο πλαϊνά εξογκώματα, με χρώμα κίτρινο και καφέ, γαλαζωπό θυρεό και κόκκινη στιγματική κοιλότητα. Πέταλα τριγωνικά ροζ. Σέπαλα ροζ, μεγάλα, φαρδιά, στρογγυλεμένα.
Άνθιση: Φεβρουάριος - Μάρτιος.
Έχει ευρεία εξάπλωση στην Αττική.

Ετυμολογία:
Ophrys > Οφρύς (φρύδι). Δεν είναι ξεκάθαρο σε ποια χαρακτηριστικά του γένους Ophrys αναφέρεται το όνομα ενώ υπάρχει και το ενδεχόμενο γλωσσικής παρερμηνείας 

tenthredinifera > τενθρηδών και τενθρήνη, αρχαιοελληνικά ονόματα άγριων μελισσών & σφηκών που κάνουν φωλιές μέσα στην γη + φέρω = η φέρουσα τενθρηδώνα από τον θυρεό του άνθους, η σφηκάφερη.

Anas platyrhynchos πρασινοκέφαλη πάπια

Σχινιάς 25/02/2012

Romulea linaresii subsp. graeca

Υμηττός 24/02/2012

Η Romulea linaresii Parlatore subsp. graeca Bég. 1907, είναι φυτό των Βαλκανίων και της Ανατολίας, με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα.
Βιότοπος: εποχικά λιμνία, λιβάδια, φρύγανα, διάκενα κωνοφόρων δασών, σε υψόμετρα 0-1200 μ.
Βολβώδες φυτό με μικρό βλαστό, που ανυψώνεται ελαφρώς πάνω από το έδαφος.
Άνθη με οξείες άκρες, πορφυροϊώδη, με σκουρότερες νευρώσεις. Ανθήρες σε φωτεινό κίτρινο. Στίγματα μικρότερα από τους ανθήρες
Ανθίζει Φεβρουάριο - Απρίλιο.

Ετυμολογία:
Romulea > αφιερωμένο στον Romulus (Ρωμύλο), ιδρυτή της Ρώμης = Ρομουλέα.linaresii > είδος που αφιέρωσε ο Filippo Parlatore στον κοντινό φίλο του Vincenzo Linares (1804-1847), Σικελό δημοσιογράφο και συγγραφέα.
graeca > Crecia = γραική.

Euphorbia apios

Πάρνηθα 03/03/2012

Η Ευφορβία η άπιος (Euphorbia apios L. 1753) είναι μεσογειακό γέωφυτο, με μεγάλη εξάπλωση σε όλη την Ελλάδα.
Συνώνυμο: Euphorbia anthula, Lavrent. & Papan.
Φυτό πολυετές, με μεγάλο κόνδυλο στο ριζικό του σύστημα που παράγει ένα μόνο στέλεχος, το οποίο χωρίζεται πάνω από το έδαφος σε διάφορους κλάδους 10-25 εκ.
Φύλλα επιμήκη, αραιά τριχοειδή, φυλλοβόλα τουλάχιστον στο άνω τρίτο.
Σπέρματα 2,4 χιλ. γυαλιστερά, σκούρα καφέ, ημισφαιρικά.
Βιότοπος: φρύγανα, ξηρά λιβάδια, βραχώδεις πλαγιές, ανοίγματα δασών, σε υψόμετρα 0-800 (-1800) μ.
Ανθίζει από τα τέλη Φερβουαρίου.

Ετυμολογία:
Euphorbia > ευ (καλώς) + φέρβω (τρέφω, βοσκω) και φορβή (τροφή, βοσκή) [2] Σύμφωνα με τον Πλίνιο, από το γιατρό Εϋφορβο που ανακάλυψε τις θεραπευτικές ιδιότητες του φυτού. [3] Σύμφωνα με τον Treccani από το λατινικό euphorbium, που προέρχεται από το ελληνικό «ευφόρβιον».
apios > άπιος (αχλάδι), από το σχήμα των κονδύλων = άπιος.

Κρόκοι στο χιόνι της Πάρνηθας

Πάρνηθα 03/03/2012

Ο Κρόκος του χιονιού (Crocus nivalis, Bory & Chaub. 1832) περιγράφτηκε από τον Ταΰγετο to 1832.
Το 1850 περιγράφτηκε από την Αττική ο παρόμοιος Crocus atticus, (Boiss. & Orph.s 1850), ο οποίος υποβιβάστηκε το 1982 σε υποείδος του Κρόκου του Ζήμπερ (Crocus sieberi subsp. atticus, B. Mathew 1982).
Η τελευταία ταξινόμηση (Vascular plants of Greece, an annotated checklist, 2013) θεωρεί τον Κρόκο τον αττικό συνώνυμο του Crocus nivalis, που έχει ευρεία
εξάπλωση, από την Πελοπόννησο μέχρι την πρώην Γιουγκοσλαβία και την Βουλγαρία. Βέβαια, παρότι ονομάζεται χιονώδης (nivalis) στην Αττική ανθίζει (και) σε χαμηλά υψόμετρα.
Φύλλα 3-5, με ανοιχτόχρωμη ρίγα στο μέσον.
Βιότοπος: βραχώδεις πλαγιές, ορεινά λιβάδια και ξέφωτα, ανοιχτά δάση κωνοφόρων.
Άνθη: ρόδινα, λιλά, μοβ με λεπτές σκούρες νευρώσεις στα τρία εξωτερικά τέπαλα. Φάρυγγας κίτρινος. Στύλος με τρεις διακλαδώσεις ακέραιες, πορτοκαλί, με πλατειά κορυφή. Ανθήρες κίτρινοι.
Άνθιση: Δεκέμβριος - Απρίλιος σε υψόμετρα 400 - 1300 μ.
Εξάπλωση στην Αττική: Πάρνηθα, Πεντέλη, Γεράνεια, Πατέρας, Κιθαιρώνας, Πάστρα, Γραμματικό.

Ετυμολογία:
Crocus > κρόκος (πιθανώς από την κρόκη, υφάδι).
nivalis > nix (nivis) χιόνι = χιονώδης, του χιονιού, επειδή αναπτύσσεται σε μεγάλα υψόμετρα.

Γραμματικό 25/02/2012

Bellevalia hyacinthoides

  Αγία Μαρίνα 25/02/2012 Γραμματικό

Η Μπελεβάλια η υακινθοειδής [Bellevalia hyacinthoides (Bertol.) K. Persson & Wendelbo 1979] είναι βολβώδες φυτό, ενδημικό της Ελλάδας.
Φύλλα λογχοειδή, μεγαλύτερα του βλαστού. Φυτό σχετικά κοντό, με 1-4 βλαστούς μήκους 5-18 εκατοστών.
Βιότοπος: ξηρές πετρώδεις θέσεις με φρύγανα ή αραιή θαμνώδη βλάστηση, σε παρυφές καλλιεργημένων περιοχών, σε ελαιώνες και ακαλλιέργητους αγρούς, από το επίπεδο της θάλασσας έως τα 1.000 μέτρα.
Άνθη: κωδωνοειδή, γαλάζια, εύοσμα σε πυκνή ταξιανθία.
Άνθιση: Φεβρουάριος - Μάρτιος.
Εξάπλωση στην Αττική: Γεράνεια, Πατέρας, Αγία Μαρίνα Γραμματικού.

Ετυμολογία:
Bellevalia > γένος αφιερωμένο στον Richer de Belleval (1564-1602), ιδρυτή του Βοτανικού Κήπου του Μονπελιέ.
hyacinthoides > υάκινθος + είδος = υακινθοειδής. 

   Αγία Μαρίνα 25/02/2012

Γεράνεια 09/01/201

Οι μπελεβάλιες είναι βολβόφυτα φυτά. Η ενδημική Μπελεβάλια η υακινθοειδής με τις γαλάζιες αποχρώσεις έχει ένα πολύ ευχάριστο άρωμα, που μοιάζει με του πικραμύγδαλου. Φωτογραφήθηκε σε παραλιακή θέση του όρους Πατέρας.

Narcissus tazetta

Λαύριο 15/02/2012

Ο Νάρκισσος ο ταζέτιος (Narcissus tazetta, L 1753) έχει εξάπλωση σε όλες τις μεσογειακές χώρες.
Λαϊκά ονόματα στην Ελλάδα: μανουσάκι (Κρήτη, Ζάκυνθος), μαρτακούδι (Αμοργός), βούτσινο (Μεσολόγγι), ίτσο (Λαμία), τσαμπάκι, ζαμπάκι...
Ιδιαίτερα δημοφιλές φυτό για τα άνθη και το άρωμά τους, καλλιεργείται από την αρχαιότητα.
Είναι βολβώδες φυτό. Βλαστός ισχυρός, κυλινδρικός και φύλλα γλαυκά, γωνιώδη στη ράχη με μήκος ίσο μ’ αυτό του βλαστού. Περιάνθιο λευκό, διαμέτρου 3-4εκ. με εσωτερική στεφάνη κίτρινη, ύψους μέχρι 5χιλ. Άνθη πολύ αρωματικά μέχρι 12 κατανεύοντα.
Βιότοπος: ελαιώνες, θαμνώδεις περιοχές, φρυγανότοποι.
Άνθιση: χειμωνιάτικη, από τις αρχές Δεκεμβρίου.
Εξάπλωση στην Αττική: Πεντέλη, Πάρνηθα, Λαυρεωτική, Σαλαμίνα, Αίγινα...
Ετυμολογία:
Narcissus > νάρκισσος, όνομα φυτού από το νεολιθικό υπόστρωμα της ελληνικής γλώσσας. Ο Πλίνιος παρετυμολογεί από την «νάρκη» (λατ. narce) λόγω του μεθυστικού αρώματος των ανθέων. Νάρκισσος: μυθολογικός πανέμορφος νέος που πέθανε στον Ελικώνα της Βοιωτίας μένοντας να θαυμάζει το πρόσωπό του στο νερό μιας πηγής.
tazetta > tazza, δημοφιλές κύπελλο στην Βόρεια Ιταλία, το σχήμα του οποίου μοιάζει με την παραστεφάνη του άνθους = ταζέτιος, κυπελλοφόρος.

«νάρκισσος· ἔνιοι καὶ τοῦτον ὥσπερ τὸ κρίνον λείριον ἐκάλεσαν. τὰ μὲν φύλλα πράσῳ ἔοικε, λεπτὰ δὲ καὶ μικρότερα παρὰ πολύ, καυλὸν κενόν, ἄφυλλον, μείζονα σπιθαμῆς, ἐφ' οὗ ἄνθος λευκόν, ἔσωθεν δὲ κροκῶδες, ἐπ' ἐνίων δὲ πορφυροειδές· ῥίζα δὲ λευκή, στρογγύλη, βολβοειδής, καρπὸς ὡς ἐν ὑμένι, μέλας, προμήκης. φύεται κάλλιστος ἐν ὀρεινοῖς ‹τόποις›, εὐώδης· ὁ δὲ λοιπὸς πρασίζει καὶ βοτανώδη τὴν ἀποφορὰν ἔχει.» (Διοσκουρίδης)

Iris attica

Λαύριο 15/02/2012

Η Ίριδα της Αττικής (Iris attica, Boiss. & Heldr. 1859) είναι ενδημική της Ελλάδας και της FYROM. Έχει ευρεία εξάπλωση στην στεριανή Ελλάδα. Στην Βόρεια Βαλκανική και την Ευρώπη αντικαθίσταται από την παρόμοια Iris pumila.
Πολυετές φυτό με φύλλα γλαυκά, λογχοειδή με έντονη καμπυλότητα.
Βιότοπος: πετρώδεις θέσεις από το επίπεδο της θάλασσας μέχρι την ορεινή ζώνη.
Άνθη: κίτρινα, ιώδη ή μπλε. Σε μερικές περιοχές, όπως στο Λαύριο, συνυπάρχουν και τα τρία χρώματα.
Άνθιση: από τον Φεβρουάριο.
Έχει ευρεία εξάπλωση στην Αττική.

Ετυμολογία:
Iris > > Ίρις, η αγγελιαφόρος των θεών.
attica > Αττική. 

Η προέλευση του ονόματος της συνοικίας Κυψέλη

Η Κυψέλη είναι η πιο πυκνοκατοικημένη συνοικία της Αθήνας. Οι μεσαιωνικές της ονομασίες ήταν Γυψέλι και Διψέλι και είναι άγνωστο πως προήλθαν. Ήταν αγροτική περιοχή που ποτιζόταν από ένα ρέμα, το οποίο σκεπάστηκε και αποτέλεσε την οδό Φωκίωνος Νέγρη. Στην αρχή αποτελούσε προάστιο της πρωτεύουσας, κι εδώ είχε την κατοικία του ο αγωνιστής ναύαρχος Κωνσταντίνος Κανάρης. Με την αστικοποίησή της απέκτησε και το λόγιο όνομα Κυψέλη.

Οι κρόκοι της Αττικής

Τουρκοβούνια 10/12/2011

Ο κρόκος του Καρτράϊτ (Crocus cartwrighitianus) είναι ενδημικός Δυτικής Κρήτης, Κυκλάδων και Αττικής. Είναι ο πρόγονος του καλλιεργήσιμο κρόκου (Crocus sativus).

Πάνειον όρος 02/11/2008 Κερατέα

Kρόκος του Καρτράϊτ (Crocus cartwrighitianus)

Υμηττός 30/11/2011

Κρόκος του Πάλλας (Crocus pallasii).

Αθήνα 10/11/2011

Ο κρόκος ο εσχαρωτός (Crocus cancellatus υποείδος mazziaricus) έχει ευρεία εξάπλωση.

Πάρνηθα 11/12/2011

Κρόκος ο εσχαρωτός (Crocus cancellatus υποείδος mazziaricus).

Πεντέλη 19/01/2008

Ο κρόκος της Αττικής (Crocus attiscus) είναι ενδημικός Αττικής, Νότιας Εύβοιας και Άνδρου.

Πάρνηθα 11/12/2011

Ο κρόκος  λείος (Crocus laevigatus) είναι ενδημικός της Νότιας Ελλάδας.

Γεράνεια 24/01/2009

Κρόκος του Ολιβιέ (Crocus olivieri). Χειμωνιάτικος είδος με ευρεία εξάπλωση.