ΟΙ ΦΙΛΟΙ ΤΟΥ ΜΠΛΟΚ

Κυριακή, 28 Απριλίου 2013

Ophrys aesculapii

Κιθαιρώνας 20-04-2013

Η Οφρύς του Ασκληπιού (Ophrys aesculapii, Renz 1928) είναι ενδημική ορχιδέα της Πελοποννήσου και της Στερεάς Ελλάδας, με βορειότερο σημείο την Μαγνησία.
Περιγράφτηκε από την αρχαία Επίδαυρο κοντά στο Ασκληπιείο, γι’ αυτό και της δόθηκε το όνομα του θεού Ασκληπιού.
Βιότοπος: φρυγανότοποι, θαμνώνες, ανοίγματα δασών, ξηρά παραθαλάσσια ενδιαιτήματα, από το επίπεδο της θάλασσας μέχρι τα 1.000 μ.
Άνθος: Μικρό, σχεδόν σφαιρικό, ακέραιο (ενίοτε τρίλοβο), κοκκινωπό ή καφέ. Θυρεός μπλε ή γαλάζιος σε σχήμα Η (ήτα). Πέταλα και σέπαλα πράσινα.
Άνθιση: Μάρτιος - Μάιος.
Έχει μεγάλη εξάπλωση στην Αττική.

Ετυμολογία:
Ophrys > Οφρύς (φρύδι). Δεν είναι ξεκάθαρο σε ποια χαρακτηριστικά του γένους Ophrys αναφέρεται το όνομα ενώ υπάρχει και το ενδεχόμενο γλωσσικής παρερμηνείας.
aesculapii > Aesculapius (λατιν.) > Ασκληπιός.

Πέμπτη, 18 Απριλίου 2013

Stachys swainsonii subsp. scyronica

Κακιά Σκάλα 13/04/2013

Ο Στάχυς των Σκυρωνιδών (Stachys swainsonii Benth. 1834 subsp. scyronica (Boiss.) Phitos & Damboldt 1969) είναι στενότοπο ενδημικό φυτό των Γερανείων ορέων της Αττικής. Η τυπική του μορφή φύεται σε βράχους της Κακιάς Σκάλας (Σκυρωνίδες Πέτρες, στην αρχαιότητα), σε υψόμετρα 100-300 μέτρων. Εξαπλώνεται και ψηλότερα, μέχρι τα 700 μέτρα, σε ασβεστολιθικούς βράχους που ξεχωρίζουν σε πευκοδάση. 

Ετυμολογία:
Stachys > στάχυς (από την διάταξη των ανθέων)
swainsonii > προς τιμήν του William Swainson (1789-1855), Βρετανού φυσιοδίφη και εξερευνητή
scyronica > Σκυρωνίδες Πέτρες < Σκύρων
:

Τρίτη, 16 Απριλίου 2013

Hedysarum grandiflorum

Γεράνεια 13/04/2013

Το Ηδύσαρον το μεγανθές (Hedysarum grandiflorum Pall. 1773) εξαπλώνεται σε Ουκρανία, Ρωσία, Καζακστάν, Ρουμανία και Βουλγαρία. Στην Ελλάδα ήταν γνωστό μόνο από μια θέση στα Γεράνεια, που ανακαλύφθηκε το 2008 αλλά αργότερα βρέθηκε και στην Πελοπόννησο.
Είναι πολυετές ποώδες φυτό χωρίς βλαστό.
Βιότοπος: διάκενα πυκνής μακίας βλάστησης
Άνθη: ωχροκίτρινα-ρόδινα.
Άνθιση: Μάιος - Απρίλιος.
Στην Αττική μόνο στα Γεράνεια.

*** Λόγω της σπανιότητάς του για την Ελλάδα, περιλαμβάνεται στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των
Σπάνιων & Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας (RDB 2009), με τον χαρακτηρισμό «Κινδυνεύον» (ΕΝ).

Ετυμολογία
Hedysarum > ηδύς (γλυκός) + άρον (αρχαίο όνομα φυτού που αναφέρει ο Διοσκουρίδης) = Ηδύσαρον.
grandiflorum >  grandis (μέγας) + flos floris (άνθος)
= μεγανθές.


Γράφει ο Διοσκουρίδης:

ἄρον τὸ καλούμενον παρὰ Σύροις λοῦφα. φύλλα ἀνίησιν ὅμοια τοῖς τοῦ δρακοντίου, μικρότερα δὲ καὶ ἀσπίλωτα, καυλὸν σπιθαμιαῖον, ὑποπόρφυρον, ὑπεροειδῆ, ἐφ' οὗ ὁ καρπὸς κροκίζων· ῥίζα λευκὴ πρὸς τὴν τοῦ δρακοντίου, ἥτις καὶ ἐσθίεται ἑψομένη ἧττον οὖσα δριμεῖα. ταριχεύεται δὲ τὰ φύλλα εἰς βρῶσιν, καὶ καθ' ἑαυτὰ ξηρανθέντα ἑψόμενα ἐσθίεται.




Τρίτη, 9 Απριλίου 2013

Tragopogon longifolius

Σχινιάς 25/03/2013

Ο Τραγοπώγων ο μακρόφυλλος (Tragopogon longifolius, Heldr. & Sartori ex Boiss. 1856) είναι ελληνικό ενδημικό είδος. Έχει σποραδική εμφανιση σε Πελοπόννησσο, Στερεά Ελλάδα, Εύβοια, Νότα Πίνδο, Θεσσαλία, Ανατολική Μακεδονία και Θράκη.
Βιότοπος: ξέφωτα δασών, ακαλλιέργητοι αγροί, Θέσεις με ανθρωπογενή επιβάρυνση, άκρες δρόμων.
Ανθίζει από τον Μάρτιο.

Ετυμολογία:
Tragopogon > τράγος + πώγων - από την μορφή του πάππου = Τραγοπώγων (αρχαίο όνομα από τον Διοσκουρίδη)
longifolius > > longus μακρύς, μακρός + folium φύλλο = μακρόφυλλος.

Δευτέρα, 8 Απριλίου 2013

Iberis saxatilis

Πεντέλη 05/04/2013

Η Ιβηρίς η βραχόφιλη (Iberis saxatilis L. 1756) εξαπλώνεται σε Ανατολικά Βαλκάνια, Ουκρανία, Κροατία, Ιταλία, Γαλλία, Ισπανία. Στην Ελλάδα φύεται σε Μακεδονία, Θράκη, Στερεά Ελλάδα και Πελοπόννησο.
Φύλλα στενόμακρα, σαρκώδη.
Βιότοπος: πετρώδεις θέσεις, στην ορεινή, υποαλπική και αλπική ζώνη
Άνθη: λευκά, σε πυκνή στρογγυλή ταξιανθία.
Άνθιση: Απρίλιος - Μάιος.
Εξάπλωση: Φυτό κυρίως της Βόρειας Ελλάδας που είναι πολύ σπάνιο για την Αττική, όπου έχει βρεθεί σε Πεντέλη και Πάστρα.

Ετυμολογία:
Iberis > Ιβηρία, αρχαία ελληνική ονομασία Ισπανίας και Πορτογαλίας = Ιβηρίς
saxatilis > sáxum (λατιν) βράχος, πέτρα = βραχόφιλη, του βράχου. 

Iberis carnosa (Iberis attica)

Πεντέλη 08/05/2009

Η Ιβηρίς η σαρκώδης (Iberis carnosa, Willd. 1800) είναι είδος της Μεσογείου.
Συνώνυμο:Iberis attica, Jord. 1847
Βιότοπος: βραχώδεις θέσεις στην ορεινή, υποαλπική και αλπική ζώνη.
Άνθη: λευκά, σε πυκνή ταξιανθία.
Άνθιση: από τα τέλη Απριλίου.
Εξάπλωση στην Αττική: Πεντέλη, Πάρνηθα, Γεράνεια, Πατέρας, Κιθαιρώνας.

Ετυμολογία:
Iberis > Ιβηρία, αρχαία ελληνική ονομασία Ισπανίας και Πορτογαλίας = Ιβηρίς.
carnosus, -a, -um > cáro, cárnis (λατιν) κρέας, σάρκα = σαρκώδης.




Πέμπτη, 4 Απριλίου 2013

Tulipa undulatifolia

Ωρωπός 07/04/2012

Η Τουλίπα η κυματόφυλλη (Tulipa undulatifolia, Boiss. 1844) εξαπλώνεται είναι βαλκανικό φυτό. Την πρωτοβρήκε ο Χελδράϊχ στην Βοιωτία και της έδωσε
το όνομα «βοιωτική» (boeotica) για να επέμβει ο Μπουασιέ και να της δώσει το όνομα undulatifolia (= με κυματιστά φύλλα).
Βιότοπος: σιταροχώραφα.Με τον περιορισμό των αγρών γίνεται όλο και πιο σπάνια.
Εξαπλώνεται στην Κεντρική Ελλάδα, Πελοπόννησο, Εϋβοια, Χίο και Λέσβο.
Άνθος: μεγάλο, κόκκινο. Θεωρείται από τις ωραιότερες τουλίπες.
Άνθιση: Μάρτιος - Απρίλιος.
Εξάπλωση στην Αττική: σε ελάχιστες θέσεις στην περιοχή του Ωρωπού και ίσως σε παλιές καλλιέργειες στην βόρεια Πάρνηθα.
Ετυμολογία:
Tulipa > από τουρκική túlipand, τουρμπάνι.
undulatifolia > undula κυμάτιον, κυματάκι > unda κύμα  + folium φύλλο = κυματόφυλλη.